جلسه ۷۱

پس ما از این جا استفاده می‌کنیم این که دارد من استطاع الیه سبیلا مردم در آن زمان بدون نظر امام علیه السلام همین را به زاد و راحله تنزیل می‌کردند لذا از امام صادق علیه‌السلام همان سوال را می‌کنند که از امام باقر علیه السلام کردند آن هایی هم که از امام باقر علیه السلام رفتند سوال کردنداز امام نشنیده بودند قوت عیال را که از امام نشنیده بودند، لذا اصلا مساله قوت عیال را به حساب نیاورده بودند و بر اساس من استطاع الیه سبیلا چه‌بسا عمل می‌کردند حضرت می‌فرمودند ما یقول الناس مردم چه می‌گویند مردم نسبت به این آیه چه می‌گویند؟ نظر مردم نسبت به این آ‌یه چیست نه این که بیایند از ما سوال بکنند یعنی برداشت عرفی از این مساله چیست؟ خب برداشت عرفی زاد و راحله است زاد و راحله را کسب بکنیم برویم.

پس بنابراین مطلبی که در این جا نسبت به این قضیه ما استفاده می‌کنیم این است که مساله استطاعت یک مساله عرفی بوده منتهی امام علیه‌السلام آمده و این مساله را تصحیح کرده به اضافه بر زاد و راحله به قوت عیال حضرت فرموده قوت عیال را هم باید به مساله زاد و راحله اضافه کرد و در این جا روی هم رفته می‌شود سبیل یعنی وقتی که زاد و راحله و قوت عیال بود خب البته تخلیه سرب به جای خودش است روی هم رفته آن معنای لله علی الناس من استطاع الیه سبیلا آن سبیلا دیگر معنای خودش را می‌رساند حالا آن سبیلا معنایش را می‌رساند نه صرف فقط زاد و راحله بودن این به اصطلاح یک مطلب، در روایات دیگر ما می‌بینیم که امام علیه‌السلام معنای سبیل را به معنای موسر تفسیرکرده اند موسراً یعنی کسی که در یسر است در راحتی است فمن کان موسراً یعنی کسی که در یسر است یعنی در توانایی است کسی که در عسر است یعنی در عدم توانایی است آن زاد و راحله‌ای که در آیات و قوت عیال به استطاعت و سبیل تفصیل شده است ما می‌بینیم در بعضی از روایات دیگر به موسر بودن تفسیر شده، معنای موسر چیست؟ آن معنا را امام علیه‌السلام بیان می‌کنند تا بعد نتیجه‌ای که می‌خواهیم بگیریم از مجموع این دو روایت و البته دو قسم از روایات که آن خود قسمش هم تقسیم می‌شود به اقسام دیگری ولی دو روایتی که در قبال همدیگر قرار دارند از آن ببینیم نتیجه استطاعت چه خواهد بود؟