جلسه ۶۸

پس بنابراین دوجور آوردن و دو قید آوردن به ملاحظه خصوصیات خارجی است والا همین طوری که مولا قید را نمی‌آورد ذکر کند این که قیدی را می‌آورد و آن را ملاحظه می‌کند معنایش این است که احتمال دارد با وجود این عدم قید اصلا به طور کلی آن تکلیف منتفی باشد لذا در این جا این مساله را ذکر می‌کند.

یا این که مثلا فرض کنید اگر زلزله آمد الان گفتند که چی؟ ما نمی‌دانیم زلزله می‌آید در قم یا نمی‌آید ما خبر نداریم مولا در این جا می‌گوید چون احتمال دارد دستگاهها می‌گویند که ممکن است بیاید یکی می‌گوید ممکن است نیاید این دستگاهها هم که گاهی اشتباه می‌کنند گاهی نمی‌کنند حالا همین طور اگر زلزله آمد حکم به صلاة آیات بر تو مترتب می‌شود اگر نیامد خب نمی‌شود اما اگر آمد و این مولا یقین به زلزله داشت می‌گوید که صلاة آیات بر تو حتم است در صورت زلزله، در صورت زلزله دیگر این طور نیست که بگوید اگر زلزله آمد اگر نیامد این شرطی که در این جا آ‌ورده عندالزلزال شرطی نیست که در نفس مولا محتمل‌الحصول باشد بلکه به عنوان صرف اخبار از علت برای حکم است که علت این که من دارم این حکم را به تو می‌کند عندالزلزال علتش به خاطر زلزال است صلاة آ‌یات به خاطر زلزال است، علتش این است، نه این که این به خاطر این است که محتمل‌ باشد .

یا این که فرض کنید من باب مثال یک مُنجِّمی گفته که امشب شب آخر ماه رمضان هلال رویت می‌شود و یک منجم آمده گفته رؤیت نمی‌شود خب مولا در این جا چه بگوید؟ وجوب افطار و عید و حرمت صوم را الان مولا چه طور بیان کند؟ بگوید یحرم علیک الصیام غدا ؟ لعل این که امشب هلال نباشد بگوید یجب علیک الصوم غدا ؟ لعل این که امشب هلال رؤیت بشود خب مولا چه می‌گوید؟ این طوری می‌گوید ان استهل الهلال یا ان رأیت الهلال فی هذا اللیل یحرم علیک الصیام و یجب علیک الافطار این إن که در این جا می‌آورد به خاطر این است که خود مولا شک دارد که امشب هلال رؤیت می‌شود یا نمی‌شود به خاطر شک است که دو پهلو حرف می‌زند اگر هلال را دیدی صوم می‌شود حرام اگر هلال را ندیدی آن وقت صوم می‌شود واجب.