جلسه ۶۷

این نکته نکته حیاتی است در کیفیت استخراج واجب مطلق و مشروط بسیار این نکته مهم و بزنگاه مساله است که در نفس مولا آن چه که موجب برای تحقق الزام و انبعاث طلب است عبارت است از آن طرف و احتمالی و حادثه‌ای که آن طرف آن حادثه صرفا موجب بحث است نه احتمال عدم او.

پس بنابراین اگر مولا بگوید اکرم زیدا لیلةالخمیس از آن جایی که لیلةالخمیس قطعی‌الوقوع است هنوز قیامت به پا نشده هنوز امام زمانی ظهور نکرده و فرض کنید که غیبت و رجعت و فلان و این ها این بنای کواکب و سیارات بر همان جری خطابی خود قطعی‌الحصول است از این نقطه‌نظر گرچه لیلةالخمیس نیامده است ولی از دیدگاه مولا لیلةالخمیس متحقق الحصول است و حکم او مثل القاء حکم به مخاطب در مقام فعلیت و حضور است، همان طوری که الان مولا می‌گوید اذهب الی السوق و اشتر هذا المتاع به همین عنوان و بدون کمترین ملاحظه‌ای می‌گوید اکرم زیدا لیلةالخمیس هیچ گونه فرقی ما در القاء حکم در زمان حاضر که حکم به اطلاقیت وجوب می‌کنیم و بین اکرم زیدا لیلةالخمیس که مدتی برای تحقق آن وقت لازم است از نقطه‌نظر جری عرفی و میزان عقلی نمی‌بینیم، هردوی این ها یکی است الا این که آن سه روز یا چهار روز بعد است او الان است فقط مساله ما مساله زمان است زمان در این جا فاصله است اکرم زیدا لیلةالخمیس مولا، مثل اکرم زیدا الان می‌ماند الا این که اکرم زیدا لیلةالخمیس چهار روز فاصله دارد اکرم زیدا الان دیگر فاصله‌ای ندارد. چه عاملی است که شما اکرم زیدا لیلةالخمیس را واجب مشروط بدانید ولی اکرم زیدا فی زمان حاضر را از باب واجب مطلق بدانید؟ این فرق از کجا آمده؟ فرقی در این جا وجود ندارد همان طوری که القا وجوب فعلی است ولی زمان برای وجوب استقبالی است همین طور القا وجوب در زمان حاضر فعلی است و اعمال او هم استقبالی است اعمال و تحقق خارجی آن امر واجب آن هم مربوط به نیم ساعت دیگر است، از این جا تا بازار نیم‌ساعت طول می‌کشد ولی از الان باید راه بیفتد همان طوری که زید برای این وجوب غیرمقید به زمان بلکه اذهب الی السوق الان و اشتر و اشتر هذا البضاعه این در این جا از الان که ساعت فرض کنید ساعت هشت‌ونیم است باید حرکت کند به سمت سوق از الان هم باید زید حرکت کند به سمت تهیه مقدمات برای اکرام لیلةالخمیس، هیچ تفاوتی نمی‌کند فقط زمان فاصله است لعل این که مولا که گفته اکرم لیلةالخمیس به جهت این که فرجه‌ای داده بشود به عبد برای این که در مضیقه و حرج نیفتد و در تحصیل مقدمات دستش باز باشد قطعا اگر بخواهد زید در روز خمیس به تحصیل مقدمات اکرام بپردازد موفق نخواهد شد، لذا چند روز زودتر آن حکم اکرم را القا می‌کند تا این که زید در فُسحه‌ای باشد از اتیان به مقدمات برای لیلةالخمیس.