جلسه ۶۶

نکته بعدی که در این جا هست این است که از نظر حکم عقل به وجوب مقدمات در واجب مشروط، حکم عقل به واسطه عدم تفویت مصلحت واین حکم عقل قبل از اوامر انشائیه به وجوب چه جایگاهی می‌تواند داشته باشد؟ این اشکال اساسی دوم بر این مساله اینجاست. عقل همیشه در جایی حکم به وجوب مقدمه می‌کند که در آن جا مقدمه‌ای باشد، جناب نائینی شما که می‌فرمائید در جایی حکم عقل به وجوب مقدمه است که در آن جا ملاک وجود داشته باشد وقتی که ملاکی نیست پس در آن جا دیگر چه مقدمه‌ای واجب است؟ همین حرف را به خود شما پس می‌دهیم ما می‌گوییم شما که حکم به وجوب حفظ ماء می‌کنید قبل از صلاة ظهر به چه ملاکی عقل حکم به وجوب حفظ ماء می‌کند در وقتی که هنوز شارع امر صل صلاة ظهر را انشاء‌ نکرده؟ بله ما می‌دانیم از کجا معلوم است شاید عزرائیل یک ساعت دیگر آمد سراغ ما، ما می‌دانیم که اگر زنده بمانیم و جناب عزرائیل فعلا با ما کاری نداشته باشد و نخواهد شر ما را از سر مردم کم کند و مردم را از دست ما راحت کند، ما می‌دانیم با همین وضعی که می‌گذرد و زمانه مارا به جلو می‌برد خواهی نخواهی به وقت زوال خواهیم رسید این را ما می‌دانیم، به واسطه یک ظن استمراری و عادی، علم که نداریم ظن استمراری است فعلا که هنوز نه قلبمان درد می‌کند نه شکمان بالا و پایین فعلا که خبری نیست، پس بنابراین این مساله استمرار زمان این به عنوان یک ظن عادی پیغمبر صلی اللَه علیه وآله که نیامده بگوید تا ظهر می‌مانی جبرئیل که به ما قول نداده تا وقت ظهر می‌مانی همین ظن عادی از همین وقتی سوال بکند می‌گوید همین برای وجوب حفظ ماء کفایت می‌کند. 

ما می‌گوییم جناب نائینی شما که چنین مطلبی می‌گوید قربان شکلتان بسیار خوب، مطلب را از شما قبول می‌کنیم چرا آن را راجع به استطاعت حج نمی‌فرمائید؟ وقتی که وجوب حفظ ماء را شما برای امر به صلاتی که هنوز نیامده یعنی تنجز پیدا نکرده شما واجب می‌دانید چه طور برای استطاعتی که می‌دانید مستطیع خواهید شد به تهیه مقدماتش نمی‌پردازید؟ چه فرق کرد و اشکالی که در این جا هست که این در تحت آن اشکال قرار دارد این است که عقل همیشه در جایی حکم می‌کند که در آن جا ملاک شرع وجود داشته باشد برای وجوب صلاة ظهر قبل از وقت صلاة چه ملاکی وجود دارد؟ ملاکی وجود دارد یا ندارد؟ اگر شما می‌گویید ملاکی وجود دارد آن ملاک بدون حکم شرع که نمی‌آید، تا امر شارع نباشد.