مرتب سازی:
جلسه ۶۵
1أعوذ باللَه من الشیطان الرجیم
بسم اللَه الرحمن الرحیم
بحث راجع به تفویت مقدمات عقلیه در صورت عدم اقدام مکلف به آن مقدمات، قبل از زمان وجوب تکلیف بود.
عرض شد که مرحوم نائینی نسبت به تکالیفی که زمان به عنوان جزءالعله در آن دخالت دارد (حالا یا زمان یا هر چیز دیگر فعلا صحبت راجع به زمان است ولی خب همه قیود و شرایطی را که تکلیف معلول وجود آن شرایط و قیود است که از جمله خود زمان است مثل شهر رمضان نسبت به صوم یا در صلوات خمسه نسبت به مواقیت و همین طور راجع به وجوب حج نسبت به استطاعت در اشهر حج در این موارد) حکم به وجوب اقدام بر مقدمات عقلیه کرده اند زیرا عدم اقدام بر آن مقدمات موجب تفویت غرض مولاست.
البته ما نسبت به موارد نقض که از جمله آن ها استطاعت است کاری نداریم چون موارد نقض قبلا ذکر شد و امثله آن آورده شد که از جمله آن مواردی که ما ذکر کردیم نسبت به موارد استطاعت حج که اتفاقا راجع به این قضیه خیلی بحث میکنند البته نه الان بعدا راجع به این مساله صحبت میکنند.
این مساله استطاعت حج ما را خسته کرده این بحث اصولی حالا انشاءاللَه در عرض فردا و پس فردا دیگر مساله را تمامش کنیم یعنی راجع به سایر اقوال و این ها نپردازیم چون ایشان دیگر همین مرحوم کاظمی با تقریرات خودشان دیگر استیعاب آن نظرات متأخرین را کردند و مطالب را که میدیدم به نظر میرسد که در این جا اضافه بر این چیزی ندارد حالا در بعضی از کیفیت امثله به خاطر انطباق بر مصادیق فقط گاهی ممکن است یک شبهه و اشکالی باشد ولی طرح و مساله بنا بر همین کیفیتی است که خود مرحوم نائینی ذکر کردند.
در مورد اختلافی که نسبت به مصادیق مقدمات تفویتیه است در آن جا استطاعت در زمان حج را شرط میدانند برای اقدام بر مسیر الیالحج خب برای افرادی که آن استطاعت در اشهر حج حاصل بشود ولکن آن زمان مسیر الیالحج اکثر از ثلاثه اشهر باشد چه طور ما میتوانیم بگوییم که عدم اقدام بر مسیر قبل از اشهر حج، موجب فوات نمیشود؟ به کجای این اصطلاح قضیه میشود استدلال کرد؟ اگر استطاعت در اشهر حج این موجب حکم عقل به اقدام به مسیر الیالحج است خب این از چهارماه زوتر باید از منزلش حرکت کند و برود به سمت آن جا از اول رجب باید راه بیفتد راه برای اماکنی که در اطراف هستند همین یک ماه و دوماه نیستند، آن هم زمان سابق نه حالا، این زمانی که با دو ساعت یا سه ساعت یا فوقش آمریکا هم باشد با بیست ساعت میآیند این جا آن زمان سابق که شما در آمریکا یک شخصی در آن زمان مسلمان شده واستطاعت برای حج هم لازم است خب این برای اشهر حج بخواهد راه بیفتد اصلا طول دریا را هم طی نکرده است با آن وسایل و کیفیت حرکت آن زمان در بحار و آن بوادی و این ها شاید بشود گفت بیش از شش ماه طول بکشد که فرض کنید از یکی از این بقاع بعیده ارض بخواهد شخص حرکت بکند شما چه طور استطاعت در زمان حج را موجب حکم عقل بر وجوب مسافت در همان بعد تحقق استطاعت میدانید؟ یا باید بگویید اصلا برای این فرد استطاعت مربوط به زمان حج نیست، که آن چه ما در روایات داریم و این ها این نیست، آن در زمان حج مطرح شده، اگر شما قائل به عدم استطاعت مصطلحه و متعارفه در غیر از اشهر حج هستید پس بنابراین این شخص هیچگاه در طول عمر موفق به انجام حج نخواهد شد زیرا استطاعت قبل از اشهر حج که آن استطاعت شرعیه نیست استطاعت در اشهر حج هم که دیگر موجب حکم عقل برای مسیر نیست شش ماه طول میکشد بیاید آ نجا چه طور میتواند در عرض دو ماه و ده روز خودش را برساند؟ دوماه چهارماه هنوز وقت کم میآورد پس در این صورت این مساله از نقطهنظر استطاعت و این ها مساله اصلا به این مطالب نقض میشود و همین طور در قضیه استطاعت برای افرادی که از نظر مالی و این ها به استطاعت دفعی نمیرسند که موارد نقض زیاد دارد .