مرتب سازی:
جلسه ۵۷
1أعوذ باللَه من الشیطان الرجیم
بسم اللَه الرحمن الرحیم
عرض شد كه در بحث واجب مطلق و مشروط، مرحوم نائيني بحث را روي مساله اختيار و عدم اختيار بعضي از شرايط نسبت به واجب دانستهاند.
به طور كلي اگر شرط براي آن واجب در اختيار مكلف نباشد ميشود واجب مشروط و اگر در اختيار باشد ميشود واجب مطلق تازه واجب مطلق هم اين طور نيست كه هركجا دراختيار باشد، شارع ممكن است تحصيل شرط را در اختيار مكلف قرار داده باشد اگر آن به تحصيل شرط قيام كرد طبعا آن واجب بالنسبه به او واجب منجّز خواهد شد يعني وجوب تعلق خواهد گرفت و اگر قيام نكرد، نه.
مثلا عرض شد كه مبيت شب سيزدهم در مني اختياري است شخص ميتواند مبيت داشته باشد و ميتواند كه در همان عصر قبل از غروب آفتاب از مني خارج شود، اختيار مبيت در شب سيزدهم اتفاقا مستحب است آن اختيار مبيت در شب سيزدهم در دست مكلف است ولي وقتي كه اين شرط را اختيار كرد آن وقت رمي جمرات هم براي او واجب خواهد شد ولي شارع اين را در اختيار مكلف قرار داده و همين طور عرض كردم خدمتتان در مثل سفر، اختيار سفر و حضر را شارع به عهده مكلف گذاشته شخص ميتواند تا آخر عمرش سفر نكند و قصر هم براي او واجب نشود ميتواند زياد مسافرت كند و خيلي از نمازهايش را در قصر بخواند يا ميتواند وارد جايي بشود. به واسطه نيت قصريا عدم نيت قصر است كه صلاة او تمام يا قصر خواهد شد اين را هم شا رع در اختيار شخص گذاشته است و با اختيار او.
در اين جا ما نميتوانيم بگوييم كه الان شارع صلاة را براي او قصراً واجب كرده است، فرض كنيد در آن جايي كه نماز ضيق وقت دارد و اگر شخص بخواهد قصد توطُّن كند اقامه عشره ايام ديگر در آن صورت به صلاة ظهر موفق نميشود خب نشود مثل اين كه شخص خواب است و وقتي كه از خواب بلند ميشود فقط فرصت براي چهارركعت دارد بالاخره يا نماز ظهر يا عصر فوت میشود بايد نماز عصر را بخواند بعد نماز ظهر را قضا بخواند اين هم همين طور است شخص وارد جايي ميشود اگر بخواهد اقامه عشره ايام بكند صلاة ظهرش فوت ميشود اگر بخواهد اقامه مادون عشره ايام بكند هردو را به قصر ميتواند بخواند اين اختياري است و با اختياري بودن است كه قصر يا اتمام براي او واجب خواهد شد. نميشود بگوييم كه چون در اين جا اگر بخواهد قصد اقامه عشره ايام بكند طبعا صلاة فوت ميشود پس نميتواند قصد اقامه كند بايد قصد سفر كند، چطور اين كه بعضيها فتوا ميدهند كه در يك چنين شرايطي بايد شخص قصد سفر كند تا بتواند صلاة ظهر و عصر را قصراً انجام بدهد تا اين كه آن صلاة از او فوت نشود اين اختيار را شارع به عهده مكلف گذاشته و ميتواند نسبت به اين مساله طرف اتمام را اتيان كند.