مرتب سازی:
جلسه ۵۴
1أعوذ باللَه من الشیطان الرجیم
بسم اللَه الرحمن الرحیم
در مباحث گذشته عرض شد: اين كه ميفرمايند بين انشاء در انشائات تكوينيه و انشاء در انشائات تشريعيه فرق است) از اين نظر كه در انشائات تكوينيه فاصلهاي بين تعلق انشاء به منشاء وجود ندارد ولكن در تشريعيه وجود دارد ( خلاف و باطل است.
در تكوينيات و انشائات تكوينيه هيچ حد فاصلي بين تعلق اراده در نفس مولا و بين مراد (كه همان تحقق و تكون خارجي آن صورت علمي است) وجود ندارد إِنَّمٰا أَمْرُهُ إِذٰا أَرٰادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ ﴿يس، 82﴾ اين فاء فاي زمانيه نيست بلكه صرفاً فاي تعلیلیه و تأخريه است، تأخر از نظر عِلِّي نه تاخر زماني و اين ترتب ، ترتب علّي است كه علت اقتضاي تحقق معلول را ميكند بدون هيچ فاصلهاي.
اين مساله در مورد انشائات تشريعي هم به همين كيفيت وجود دارد ميگويند كه ممكن است مولا انشاء كند يك متعلقي را در حالي كه زمان متعلقش بعد باشد اكرم زيداً لیلة الجمعه خب الان شنبه است ولكن در تكوينيات اين مساله متحقق نيست يا اكرم زيداً إن جاء الان اصلا شرط براي اكرام متحقق نيست پس چطور ممكن است كه ما بگوييم در تشريعيات بين انشاء و منشاء متعلق انشاء فاصله نيست؟
جواب مساله به همان طوري كه عرض شد اين است كه وجود خارجي اين منشاء با وجود نفسي منشاء متفاوت است وقتي كه مولا ميگويد اكرم زيدا اين هيئت او يك وجود نفسي دارد كه وجوب باشد، هيئت افعل يك وجود نفسي دارد و يك وجود خارجي در وجود نفسي افعل كه تعلق به ماده گرفته است كه اكرام باشد، در آن وجود نفسي بين انشاء و منشاء فاصلهاي و فرقي نيست ولكن نسبت به وجود خارجي منشاء فاصله است حالا آن فاصله هرچه ميخواهد باشد بالاخره فاصله فاصله است، تفاوتي از اين نقطهنظر ندارد، چه تفاوتي ميكند كه مولا بگويد اكرم زيدا الان، الان اكرام زيد را بكن، خب بين اين گفتن اكرم و بين اكرام زيد كه الان تعلق گرفته است فرض بكنيد يك ساعت فاصله است، بين آن اكرام خارجي يك ساعت فاصله است و چه فرق ميكند كه بگويد الان اكرام بكن يا لیلةالجمعه اكرام بكن چه تفاوت ميكند تأخٌّر، تأخُّر است، تاخر يك دقيقه باشد يا چند روز باشد.