مرتب سازی:
جلسه ۳۰
1أعوذ باللَه من الشیطان الرجیم
بسم اللَه الرحمن الرحیم
در مساله استطاعت عرض شد كه روايات، استطاعت را به زاد و راحله، تعريف كرده اند و در بعضي از روايات هم به صحت و سلامت و مؤونه زائد در هنگام مراجعت و همينطور تخلیه سرب تفسیر شده و از خود روايات استفاده شد كه همة اين مسائل يك مطلب را ميخواهد برساند و آن عبارت است از قدرت بر ذهاب، خلاصه و ملخّص تفاسير مختلفة در روايات به يك كلمه و يك عبارت برميگردد كه القدرة علی الذهاب و الرجوع و الاتیان بالاعمال این ما حصل اين روايات و مفاد كلمه استطاعت است.
اين مطلب را كه خدمتتان عرض ميكنم بخاطر كيفيّت بيان مطالب نسبت به اين قضيه در واجب معلّق و مشروط در كلمات اصحاب و اصوليين است، كه آنها بخاطر اشتباه در اين مساله، مطلب را جور ديگري بيان كرده اند و واجب را به واجب ديگري تفسير كردند. عرض كرديم كه استطاعت در آيات قرآن و همينطور در لسان عرف عبارت است از الاستعداد علی الذهاب و الاستعداد للفعل والعمل و آيات قرآن هم بر همين مساله حكايت ميكند إن استطعتم، لن تسطتیعوا، قٰالَ أَ لَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْراً﴿الكهف، 72﴾ قٰالَ أَ لَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْراً ﴿الكهف، 75﴾ نميتواني توان نداري قدرت نداري يٰا مَعْشَرَ اَلْجِنِّ وَ اَلْإِنْسِ إِنِ اِسْتَطَعْتُمْ أَنْ تَنْفُذُوا مِنْ أَقْطٰارِ اَلسَّمٰاوٰاتِ وَ اَلْأَرْضِ فَانْفُذُوا لاٰ تَنْفُذُونَ إِلاّٰ بِسُلْطٰانٍ ﴿الرحمن، 33﴾ و امثال ذلك كه خود كلمه استطاعت در آيات قرآن به يك معنا است، يعني استطاعت يك معنا بيشتر ندارد و آن عبارت است از قدرت القدره علي العمل القدره علي الاتيان القدره علي الفعل همه به يك معنا است منتهي اين قدرت در موارد مختلف تفاوت ميكند استطاعت بر مسافرت به صحّت و سلامت و زاد و توشه است، استطاعت بر كتابت به قدرت بر تأليف است، استطاعت بر تدریس به قدرت بر بيان است، استطاعت بر تحصيل به قدرت بر علم است ،استطاعت بر تبليغ به قدرت بر تنفيذ است، و هركدام از استطاعت ها جاي خودش را دارد ولي خود استطاعت به يك معنا بيشتر نيست و آن هم عبارت است از قدرت؛ اين يك معناي ارتكازي است كه ما بايد در ذهن داشته باشيم و رسيدن به اين مطلب يك واقعيت كليدي است براي حل مشكل وجوب حج؟ كه اين وجوب چه وجوبي است؟ آيا واجب، واجب مطلق است؟ واجب مشروط است؟ واجب معلق است؟ معلق به شرط متاخر است؟ خود وجوبش وجوب فعلي است اما شرط متأخر است؟ استطاعت آيا شرط صحّت است يا شرط وجوب است؟ اينها مسائلي است كه همه متأخر از اين مساله است استطاعت به معناي قدرت است، قدرت بر فعل، قدرت بر اتيان.