جلسه ۲۸

این روایت را شيخ طوسي از كافي نقل كرده است روايت سوم روايت عباس از سعدبن سعد از محمد بن قاسم از فضيل بن يسار از يونس بن يعقوب، روايت موثوق است منتهی مثل بالا نيست ، به جهت سعد بن سعد و محمد بن قاسم قال: قلت لأبي عبداللَه علیه السلام ان معنا مماليك لنا و قد تمتّعوا، علينا أن نذبح عنهم؟ قال: فقال: ان المملوك لا حج له و لا عمره ولا شیء¹ بعداً راجع به اين روايت صحبت مي كنيم 

روايت چهارم موسي بن قاسم عن محمد بن سهل عن آدم بن علی عن أبی الحسن علیه السلام قال: ليس علي المملوك حج و لا جهاد و لا يسافر الا بأذن مالكه² مملوك در اين جا تكليف ندارد باسناده كافي عن الحسن بن محبوب عن رجل دراينجا مي شود مرسل، عن عبداللَه بن سليمان قال: سمعت أبا عبداللَه علیه السلام وسئلته امراى فقالت: إن ابنتي توفّیت و لم يكن بها بأس، فاحج عنها؟ قال: نعم، قالت: انها كانت مملوكه، فقال: لا اول نگفت كه مملوك است اول مسئله را به شکلی گفت كه بر حسب ظاهر حضرت خیال كردند كه حر است و دخترش هم حر بوده است بعد گفت دختر من كه فوت كرده مملوك بوده است؛ حضرت فرمودند حال که مملوک است لازم نيست از طرف او انجام دهي زيرا مملوك تکلیف ندارد ، عليك بالدعاء ‌فانه يدخل عليها كما يدخل البيت الهديه³ دعا کن همان طوري كه هديه داخل در بيت مي شود (در حالتي كه هدیه ای که شخصی می آورد لازم نيست و امر استطرادي است )، دعايي هم كه براي او ميكني اين هم حكم هديه را دارد الزامي در اينجا نيست كه به خاطر فوت تكلیف، شما حجی از طرف او انجام دادي. 

اين روايت هايي كه در اينجا است همه دلالت بر اين مسئله مي كند كه تكليف براي مملوك در اينجا وجود ندارد ، روايت هايي كه ديروز خوانديم چند حديث بود در آن چند حديث دو تا تصریح بر این بود که: قضي حجة الاسلام حجة الاسلام را انجام داده است فقد قضي حجة الاسلام از يك طرف داريم كه بر عهده اين فريضى الاسلام نيست و روايات عديده اي بود از يك طرف در روايت داريم المملوك اذا حج فقد قضي حجة الاسلام منتهي بعدا اتيان مي كند اين روايت را اگر در كنار روايتي كه مربوط به صبي است، كه صبي هم تكليف به حج ندارد در حالي كه امام تعبير به حجة الاسلام كردند روایتی داشتیم که: ان الصبي اذا يحج فقد قضي حجة الاسلام كه در باب 13 است: سمعت اباعبداللَه علیه السلام يقول الصبي اذا حج به فقد قضي حجة الاسلام حتي يكبرالحديث⁴ در اينجا صبي چون كه تكليف ندارد، امام علیه السلام مي فرمايد كه اين حجة الاسلام را انجام داده است استفاده ای که از اینجا می توانیم بکنیم این است كه حجة الاسلام عبارت است از حجّي كه شخص، آن حج را بدون نيابت، خودش بتواند انجام دهد اين حج، حجة الاسلام است يعني كسي كه برود عن قصدٍ و عن طاعىٍ، احرام ببندد براي حج، نام اين شخص در زمره افرادي كه به اين عبادت مبادرت كرده اند، مكتوب است و نوشته مي شود و اسمش را تسجیل می کند درضمن اين افراد، حالا اين فرد صبي باشد يا مملوك باشد يا ذهب به الي الحج باشد ، در تمام اين موارد اين شخص در زمره افرادي است كه حجة الاسلام را انجام دادند، اين شخص اسمش تسجیل مي‌شود مانند فردي كه از روي استطاعت به مكّه برود و از اين نظر تفاوتي ندارد