جلسه ۲۸

أعوذ باللَه من الشیطان الرجیم

بسم اللَه الرحمن الرحیم

بحث دوم كه راجع به مسئله اطلاقيّت حج بود و اشتراطيّت حج يعني حج به عنوان واجب مطلق يا واجب مشروط و ثمره بين این دو مسئله، بحث قبلی تمام شد مطلبي باقي مانده است در مسئله اي كه ديروز مطرح شد و آن ذکرآآاااااااآآننننتمسزبنمتختیخدرلکمنثقتخمرنمکنمجئبتلبتنبیمبنمماااا رواياتي است كه در اين زمينه موجود است عرض كنم که باب 15 وسايل باب اشتراط وجوب حج عمره بالحريه است فلا يجبان علي المملوك حتي يعتق و يستحبان له مع اذن مالك مرحوم صاحب وسايل چند روايت در اين باب نقل مي كند كه حائز اهميت است روايت يونس قال: سئلت ابي الحسن علیه السلام فقلت: يكون عندي الجواري و انا بمكه فعآمرهن ان يعقدن بالحج يوم الترويه، فاخرج بهن ، در روز ترويه اين ها را ما احرام ببنديم ؟ احرام حج ؟ فيشهدن المناسك او أخلفهنّ بمكه؟ يا اينها را در مكه بگذاريم و خودمان تنها برويم فقال ان خرجت بهن فهو افضل افضل اين است که اینها را هم با خود ببری به عرفات یک حجی انجام بدهند و إن خلّفتهنّ عند ثقه فلا بأس اگر اینها را پيش ثقه بگذاري( نه پیش هر كسي) در این صورت اشکالی ندارد بعد حضرت می فرماید: فلیس علی المملوک حج ّولا عمره حتّی یعتق و رواه الحمیری فی...¹ دراینجا امام (علیه السلام) مي فرمايد و در روايت بعدي هم وجود دارد كه مملوك، حج و عمره ندارد يعني حج و عمره برمملوك واجب نيست.

حتي يعتق روايت صحيح و موثق است پس معلوم مي شود كه تكليفي براي مملوك نيست اين را در نظر داشته باشيد تکلیف به حج برای مملوک حضرت می فرمایند نیامده است و اگر مملوک حج را انجام دهد امر مستحبّي است كه مولا نسبت به اماء ‌و عبيد خودش انجام مي دهد روایت ديگر روايت كليني است: محمد بن يعقوب عن محمد بن يحيي عن احمد بن محمد و عن عدّة من اصحابنا عن سهل بن زیاد جمیعاً عن ابن محبوب عن الفضل بن یونس عن أبی الحسن موسی علیه السلام روایت صحيح السند است و هميشه بدانيد كه عدّى من اصحابنا كه در روايات است نگوييد اين روايت مرسل است، اين روايت در حكم استفاضه است به اين جهت كه عدّى من اصحابنا اين اصحاب، در لسان روات حديث به معناي صرف مواليان نيست بلكه روات احاديث است يعني روایت موثوق بهم اين در تعبير از روات به اصحابنا می شود پس بنابراين بجاي اين كه يك يك ذكر اصحاب باشد، به طور كلي گفته شده است عدة من اصحابنا در اينگونه موارد روايت در حد استفاضه است كه در صورتي كه اين عدّة من اصحابنا مستقيما از خود امام باشد يا اين كه فرق نمي كند اگر آن وسائط بعدي مثل ابن محبوب كه بسيار فرد ثقه اي است فضل بن یونس هم همینطور يا سهل بن زیاد تمام اینها واسطه هستند، اين واسطه چهارم عدّى من اصحابنا باعث مي شود كه اين روايت تأكيدش بيشتر باشد، و از صورت یک روایت بودن خارج شود عن ابي الحسن موسي علیه السلام قال: ليس علي المملوك حج و لا عمره حتي يعتق²