جلسه ۲۶

در مورد احكام توطن و سفر و مرض و امثال ذلك اين احكام اولي و ثانوي نيست اين همان حكم اولي است اين حكم اولي در موضوعات مختلف و شرايط مختلف صور مختلفي دارد نه اين كه حكم اوليه براي صلاه اربع ركعات است الا اذا كان مسافرا فينقلب صلاته عن اربع ركعات بركعتین اين طور نيست شارع مقدس که صلاة را واجب كرده است براي مكلف، به وضع اولي نه به وضع ثانوي و ثالث و رابع، به وضع اوّلي شارع به يك وضع و به يك اراده وضع كرده است صلاة را براي مكلّفين به لحاظ حالات مختلف براي حاضر اربع ركعات، براي مسافر ركعتين، براي صلاة غرقاء فقط اربع تكبيرات، براي خوف حذف حمد و سوره، براي هر كدام از اينها يك صلاه خاص وضع شده منتهي مكلف بايد ببيند در كدام شرايط است و تكليف را بر خودش منطبق كند با انجام هر تكليفي، تكليف ساقط مي شود يعني وقتي شخص در حال غرق آمد و اربع تكبيرات را گفت صلّي تامتاً، صلاة تامه انجام داده است نه اين كه ناقص باشد واقعاً مصلحت ملزمه براي اداي تكليف را اتيان كرده است حال اگر كسي او را از دريا نجات داد ديگر نمازي بر او نيست از دريا بيرون آورده شد بايد چهار ركعت نماز بخواند؟ نه، تكليف را در آن موقع انجام داده و مصلحت اتيان شده، مگر اين كه دليل خاص داشته باشیم، اگر دليل خاص داشتيم كه در صورت رفع اين وضعيت و رفع اين موضوع بايد اين را انجام داد معلوم مي شود كه شارع غير از مصلحت در اربع تكيبرات، مصلحت ديگري را به واسطه تبدل حال جديد، براي او پيش آورده است اگرشارع دلیل خاص نیاورد،او تکلیف خود را انجام داده است.

شخص در سفر است، تكليف او چيست؟ در اول ظهر است، قبل از حد ترخص موقع نماز شد بايد دو ركعت بخواندحال نماز ظهر را 2 رکعت می خواند بعد از ده ثانیه می رسد به حد ترخص آیا باید دو مرتبه نمازظهر را 4 رکعت بخواند؟ نه، بايد نماز عصر را اربع ركعات بخواند؟ نه، اینکه بگوئیم اصل نماز براي او اربع ركعات بوده منتهي الان چون در سفر است تبديل به ركعتين مي شود وقتي وارد حضر شد مصلحت اربع ركعات به حال خود باقی است و انجام شده است و به ركعتين انجام شده چرا دوباره بخواند؟ دليل ندارد كه دوباره بخواند در جايي خواندم كه آقاي منتظري در سفري كه به عراق رفته بودند با آقاي حكيم ديداري داشتند و بحثي با آقاي حكيم كردند راجع به كسي كه مسافر است و وارد جايي مي شود و نمي داند كه قصد عشرى ايام داشته باشد يا نه اين بايد چه كند؟ اين دفعتاً در اصل شك سفریت دارد آقاي حكيم طبق قاعده استصحاب سفريت را گفتند ايشان گفتند در اينجا استصحاب سفريت مترتب بر تحقق سفر است اين الان در سفر شك ندارد كه سفر براي او پيدا خواهد شد يا نه يعني مشمول سفر هست يا نه مي داند ده روز است فرض کنید سفر معصيتي بوده در خود اصل تحقق سفريت شك دارد نه اين كه در تعداد ايام ايشان گفتند كه من گفتم اصل را شارع صلاة بر اربع ركعات قرار داده الا ما خصّ بالدليل كه سفر باشد بنابراين وقتي شك كنيم در تحقق سفريت كه آيا سفر معصيت است يا نه، تمسك به اربع ركعات است با اين بيانی که گفتیم این مخدوش مي شود، چون شارع اربع ركعات را قرار نداده است شارع صلاة را قرار داده است، صلاة در حضر اربع ركعات است و در سفر ركعتين است پس حكم در اينجا جمع است بايد جمع بخواند.