جلسه ۲۵

فعليه الحج مثل عليه الحجّي است كه شخص را به حج ببرند ذهب به الي الحج هر دو يكي است، أجزأه يعني حجة الاسلام، همان حجة الاسلام را حضرت در اینجا ذکر می کنند.

روايت ديگر روايتي است كه در آن حجة الاسلام تصریح شده و اسناد صدوق است از أبان بن حكم و با روايت بالا فرق دارد قال: سمعت ابا عبداللَه (علیه السلام) يقول: الصبي اذا حجّ به فقد قضي حجة الاسلام حتي يكبر مسئله عجيب است، من به اين روايت توجه نكرده بودم الان متوجّه شدم و العبد اذا حجّ به فقد قضي حجة الاسلام حتي یعتق.

ببینید حجة الاسلام را انجام داده است حجه الاسلامی که این حجة الاسلام همان حج واجبي است كه يجب لكل أحد مرى واحدى في عمره، رواياتي كه راجع به اين قضيّه است در سال گذشته همه را خوانده ايم که حجة الاسلام يك مرتبه واجب است امام صادق (علیه السلام) مي فرمايد: بايد دو حجى الاسلام انجام بدهد که يكي در زمان رقيّت است و يكي در زمان حرّيت است در مورد صبي دو حجة الاسلام است يكي در زمان صباوت و قبل از بلوغ است و حجة الاسلامي در زمان بلوغ است اين چطور جور در مي‌آيد؟ در مورد كسي كه او را به مكه ببرند دو تا حجة الاسلام بايد انجام دهد؟ يكي هماني كه در آنجا انجام داده فأجزأ، مثلا در اينجا روايتي داریم عن محمد بن مسلم سئلت أبا عبدا لله (علیه السلام) عن رجل نذر أن یمشی إلی بیت اللَه فمشی هل یجزیه عن حجة الاسلام؟ قال: نعم که بخواهد پياده برود، در اين جا كه حضرت مي فرمايد كه پياده برود، قضيه كه در آنجا گفتيم كه كسي كه به استطاعت نرسيده است حجه الاسلام بايد به جا بياورد چطور در اين جا وقتي كه شخص و اين روايت عام است هم شامل افراد مستطيع هستند كه باید تحصيل زاد و راحله كند و يا اين كه نذر أن يحج ماشيه هم از اين حجه الاسلام كفايت مي كند و هم حج شخص فقيري كه راحله ندارد هر دو را شامل مي شود، در روايت نداريم كسي كه مستطيع است نذر بكند ماشیاً پس شخص فقير حتي اگر نذر بكند و به حج برود حضرت مي فرمايد كه حجّه الاسلام را انجام داده است اينها مطالب سال گذشته است و عرض كرديم كه اگر قرار باشد وجوب حج مشروط به استطاعت باشد و بدون استطاعت حج واجب نباشد، چطور در صورتِ نذر حج ماشیاً، حضرت مي فرمايد: يجزي عن حجة الاسلام پس معلوم می شود وجوب حج در آنجا مشروط به استطاعت نيست بلکه وجوب حج في حد نفسه، موجب قضاي حجه الاسلام است و حالا منى علي العباد خدا راجع به حج ماشیاً گفته است كه آن الزام نسبت به وجوب، براي افرادي كه قادر بر حج ماشياً نيستند و براي آنها مشكل است اين الزام برداشته مي شود، اما نه اين كه اگر كسي رفت و لو غير مستطيع به حج به نحو ماشياً، بايد بگوييم كه حجّه الاسلام را انجام نداده و بايد بعدا انجام بدهد نه اين گونه نيست كسي كه حج را به نحو ماشياً انجام بدهد حجة الاسلام را انجام داده و نيازي به تكرار ندارد، يا در مورد نذر در روايات آمد.