جلسه ۲۵

أعوذ باللَه من الشیطان الرجیم

بسم اللَه الرحمن الرحیم

در بحث ديروز عرض شد براي كساني كه بذل مال نسبت به آنها نشده، بلکه با وجود عدم استطاعت، آنها را به حج مي برند، حضرت مي فرمايند: با اينكه آنها حجة الاسلام را قضا كرده اند و انجام داده اند، ولي بايد دوباره در صورت استطاعت به مكه بروند و حج را انجام بدهند.

اشكالي كه در اينجا به نظر مي رسد اين است كه مگر حجة الاسلام دو تا داريم؟ حجة الاسلام يكي بيشتر نداریم و اين همان طوري كه روايات مي فرمايند در همه عمر يك حجة الاسلام واجب است مرى واحدى و در اينجا حضرت تصريح مي كنند به حجة الاسلام كه حجة الاسلام را قضي فكانت صحيحى در حالتي كه دوباره حضرت مي فرمايند بايد به حج برود.

در اينجا عرض شد كه فقها دچار اضطراب شدند مرحوم شيخ قائل به استحباب حج ثانوي هستند یعنی آن شخص حجة الاسلام را به تنهايي انجام داده و ديگر دو حجة الاسلام در اينجا معنا ندارد و چاره اي هم غير از اين ندارد چون يا بايد بگوييم چند نوع حجّ الاسلام داريم که با آن رواياتي كه داريم مرى واحدى منافات دارد يا اينكه در اين جا حمل بر استحباب كنيم يعني به نظر مي رسد كه محمل ديگري ندارد و بعضي هم در تأویل روايت به بيراهه زده اند و تعبير به حج كفايي كرده اند، يجب عليه كفايى درحالتي كه خلاف ظهور مسئله است و ديگري توجيه به حج نيابي كرده است، يعني اگر بعداً كسي به عنوان نيابت بخواهد برود بايد نيابت را فعليّه أن يحجّ كه نيابي است دوباره انجام دهد که این توجیه دوم خیلی جالب تر است و نمی دانم و اسم هم نیاورده اند که چه کسی این توجیه را کرده است و خلاصه هر کس چنین حرفی زده، یک فاتحه برایش بخوانید علي كل حال خيلي مسئله مستبعدی است و لكن نظير همين مسئله در باب حجِ عبد، وقتي كه مولا بنده را به مكه ببرد در آنجا هم يك همچنين مسئله اي وجود دارد كه حج را حجة الاسلام انجام داده است. روايتش در باب 16 است كه روايت، روايت صدوق است عن عبداللَه بن سنان از ابي عبداللَه : قال إنّ المملوك إن حجّ و هو مملوك أجزأه إذا مات قبل أن یعتق و إن اعتق فعلیه الحجّ.