جلسه ۲۴

شما خودتان را جاي شخص بگذاريد و پيش امام صادق(علیه السلام) برويد و قضيه را مطرح كنيد كه ما پول نداشتيم و رفقایی، ما را بردند مكه، آيا حجه الاسلام بوده يا نه؟ حضرت مي فرمايد: بوده حجه الاسلام دو تا كه نداريم!! حضرت مي فرمايد اگر پولدار شدي بايد بروي مکّه، نمي فرمايد: يستحب أن تعيد، استحباب در اینجا نیست یا در مورد مخالف نمي فرمايد: أحبّ اليّ ان تعيد! أحبّ نداريم يا إنّي أحبّ أن تعيد ندارد!! يا اين كه ألاحسن ان تعيد يا أن تقضي أحبّ اليّ ندارد حضرت مي فرمايد عليك ان تحج يعني بر تو است و واجب است و این با مستحب جور در نمي آید مگر ما چند تا حجه الاسلام داريم؟!

تلمیذ: می شود گفت حضرت در واقع می خواهند نوع حج را بفرمایند؟

استاد: فقط یک حج بر ذمه شخص است در تمام طول عمر و آن عبارت است از حجه الاسلام.

تلمیذ: منظورم این است که مانند همان حجی که صبی انجام می دهد.

استاد: حج صبی حجه الاسلام به حساب نمی آید، حج صبی ممضی و صحيح است، در حال صباوت، ولی حجه الاسلام به حساب نمي آید مانند نماز صبي، که صحيح است و ممضی و مأجور است ولي همين صبي اگر بعد به بلوغ برسد نمازش، نماز واجب مي شود حالا اگر شما فرض كنيد صبي را در حال شيرخوارگي حج برديد آيا حج از او ساقط است؟

تلميذ: وقتی صبي نماز صبح مي خواند، شما می گویید نماز مستحبی می خواند؟ نماز صبح است، نافله كه نيست، لذا حضرت خواستند فرق بين نافله و واجب را بفرمایند؟

استاد: نماز دارد می خواند، نماز مستحبی نمازی است كه در شرع متّصف به استحباب شده است نافله صبح متّصف به استحباب است سَواء صَدَرَ مِن البالغ او صَدَرَ مِن الصبي، اگر صبي نافله صبح را بخواند نمی گویند نماز واجب خواند مي گویند نماز مستحب خواند، بالغ هم اگر نافله صبح بخواند مي گویند نماز مستحب خواند اگر صبي نافله خواند و بعد نماز واجب را بخواند مي گویند نماز مستحب خواند یا نماز واجب خواند؟ چه نماز واجبي را خوانده كه مي تواند نخواند؟ و اين چه جور نمازي است كه هم واجب است و هم مي تواند نخواند؟ ولي بر بالغ واجب است و بايد بخواند؟ اگر صبي نماز صبح خواند شما مي‌گویید نماز مستحب خواند؟ بلي صبي نماز واجبی را که می‌خواند، يك وصف و نعت ديگري در اين جا می آید و آن اينكه نماز واجب بر او الزامي نبوده، اتيانش بر او مستحب بوده نه اين كه خود نماز مستحب بوده خود نماز واجب است اتيانش براي اين مستحب است نماز مستحب يك چيزي است و نماز واجب چيز ديگري است اگر نماز مستحب را صبي بخواند مي گوییم نماز مستحب را مستحباً انجام داده نمازي كه مستحب بوده آمده به زعم استحباب اين را انجام داده يعني فرض كنيد كه بر او نه الزام بوده نه هيچي! خدا هم به او ثواب داده نماز صبح را بخواند مي گویيم نماز واجب را به استحباب انجام داده همان نماز صبح را با حدود وصغورش و ميزان ثوابش، چون نماز واجب، ميزان ثواب و اجرش بيشتر از نماز نافله است يعني خدا براي نماز نافله كه صبي خوانده یک مقدار اجر داده، فرض كنيد كه مثلا دو عدد و براي نماز صبح كه واجب بوده چهار تا داده، ولي اين چهار تا دادن واجب نبوده مستحب بوده است اين منظور بوده است