جلسه ۲۱

ولیکن روایت دیگر که روایت صحیحه است وجوب ناصب را نفی می‌‌‌کند ، نه وجوب معسر را. می‌‌‌فرماید: «مُعَاوِيَةَ الْعِجْلِيِّ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَه علیه السلام عَنْ رَجُلٍ حَجَّ وَ هُوَ لَا يَعْرِفُ هَذَا الْأَمْرَ ثُمَّ مَنَّ اللَه عَلَيْهِ بِمَعْرِفَتِهِ وَ الدَّيْنُونَةِ بِهِ عَلَيْهِ حَجَّةُ الْإِسْلَامِ» بر او حَجّة الاسلام است «أَوْ قَدْ قَضَى فَرِيضَتَهُ» یا اینکه فریضه اش را انجام داده است. حضرت می فرماید: «قَدْ قَضَى فَرِيضَتَهُ» حجش را انجام داده «وَ لَوْ حَجَّ لَکانَ أَحَبَّ إِلَيَّ»¹ من اینطور خوشم می آید که این دوباره حجش را اعاده کند. اینطور من دوست دارم، یعنی چه؟ یعنی این حجش بدرد نمی‌‌‌خورد. «قَالَ وَ سَأَلْتُهُ عَنْ رَجُلٍ وَ هُوَ فِي بَعْضِ هَذِهِ الْأَصْنَافِ مِنْ أَهْلِ الْقِبْلَةِ نَاصِبٍ مُتَدَيِّنٍ ثُمَّ مَنَّ اللَه عَلَيْهِ فَعَرَفَ هَذَا الْأَمْرَ يَقْضِي حَجَّةَ الْإِسْلَامِ فَقَالَ يَقْضِي أَحَبُّ إِلَيَّ وَ قَالَ کُلُّ عَمَلٍ عَمِلَهُ وَ هُوَ فِي حَالِ نَصْبِهِ وَ ضَلَالَتِهِ ثُمَّ مَنَّ اللَه عَلَيْهِ وَ عَرَّفَهُ الْوَلَايَةَ فَإِنَّهُ يُؤْجَرُ عَلَيْهِ إِلَّا الزَّکَاةَ» در مورد زکوة گفتیم که چون باید به اهل ولاء برسد، لذا زکوة قبول نیست، ولی نماز و روزه و این‌‌‌ها قبول است. «فَإِنَّهُ يُعِيدُهَا لِأَنَّهُ وَضَعَهَا فِي غَيْرِ مَوَاضِعِهَا لِأَنَّهَا لِأَهْلِ الْوَلَايَةِ وَ أَمَّا الصَّلَاةُ وَ الْحَجُّ وَ الصِّيَامُ فَلَيْسَ عَلَيْهِ قَضَاءٌ»² قضا برایش نیست حالا این روایت و آن روایت این‌‌‌جا جای اجتهاد دارد و جای تأمل دارد.

یا مثلاً در یک‌‌‌جای دیگر ـ این روایت حتی صریح‌‌‌تر هم هست ـ داریم که: «عَلِيِّ بْنِ مَهْزِيَارَ قَالَ کَتَبَ إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عِمْرَانَ الْهَمَدَانِيُّ إِلَى أَبِي جَعْفَرٍ علیه السلام» به امام باقر نوشته است که: «أَنِّي حَجَجْتُ وَ أَنَا مُخَالِفٌ وَ کُنْتُ صَرُورَةً» حج اوّل هم بوده «فَدَخَلْتُ مُتَمَتِّعاً بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ» یعنی طبق حج تمتع انجام دادم «قَالَ فَکَتَبَ إِلَيْهِ أَعِدْ حَجَّک»³ حجّت را دوباره اعاده کن.

البته مرحوم شیخ می‌‌‌فرماید که این روایت محمول عَلَی الاستحاب است. باز اینجا یک روایت دیگری هم هست، البته احتمالاً این مضمونش همان است منتهی راویش فرق می‌‌‌کند، که همان روایت اَحبُّ الّی باز در این‌‌‌جا یک روایت دیگر است. خب این مسأله در این‌‌‌جا باید مورد توجه قرا بگیرد که مرحوم شیخ در این‌‌‌جا صاف فرموده‌‌‌اند که این حجش مستحب است و خودشان را خلاص کردند، و گفتند که خب حضرت در آن‌‌‌جا فرمود: «قَدْ قَضَى فَرِيضَتَهُ» حجش را انجام داده «وَ لَوْ حَجَّ لَکَانَ أَحَبَّ إِلَيَّ» یا در یک روایت است انّی لِأَکرَهُ که قبلاً چند روز قبل خواندیم که حضرت می‌‌‌فرمایند: لأَکرَهُ ذلک الحج از این حجی که انجام داده خوشم نمی‌‌‌آید.