جلسه ۲۰

حالا وجوبش نسبت به یُسر «عَنْ آدَمَ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ علیه السّلام قَالَ مَنْ حَجَّ عَنْ إِنْسَانٍ وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ مَالٌ یَحُجُّ بِهِ أَجْزَأَتْ عَنْهُ حَتَّى یَرْزُقَهُ اللَه مَا یَحُجُّ بِهِ وَ یَجِبَ عَلَیْهِ الْحَجُّ»¹ حج برایش واجب است، این‌‌‌جا می‌‌‌بینیم مرحوم شیخ می‌‌‌فرمایند: در این‌‌‌جا دلالت بر وجوب می‌‌‌کند، خب چطور دلالت بر وجوب می‌‌‌کند؟ این‌‌‌که با آن فرق نکرد! مگر این حَجّةالاسلام را جناب شیخ بالا نفرمودند دلالت بر استحباب می‌‌‌کند؟! چطور شد بائک تَجُر بائی لا تَجُر؟ تَجُر می‌‌‌دانید معنایش یعنی چه؟ چطور آن روایتی که پشت این صفحه راجع به حَجّةالاسلام است می‌‌‌فرمائید که؛ ما یک حَجّةالاسلام بیشتر نداریم، پس بقیه‌‌‌اش استحباب می‌‌‌شود. 

آنجا دلالت بر استحباب می‌‌‌کند، اما روایت معاویة بن عمار را که می‌‌‌گوید: «یُجْزِیهِ ذَلِکَ عَنْ حَجَّةِ الْإِسْلَامِ قَالَ نَعَمْ» این را حمل بر وجوب می‌‌‌کنید؟! چون می‌‌‌گوید که: وَ الذّی یَدُّلُ علی أنَهُ یَجِبْ، اصلاً خودتان هم می‌‌‌فهمید چه دارید می‌‌‌گوئید؟! آنکه دلالت بر وجوب می‌‌‌کند این است! چطور شما صفحه قبل گفتید دلالت بر استحباب می‌‌‌کند؟! شما که گفتید یک حَجّةالاسلام بیشتر نداریم، حجی را که شخص در حال اعسار انجام می‌‌‌دهد. مگر طبق این روایت حَجّةالاسلام نیست؟! پس چرا می‌‌‌گوئید در حالت یسر باید حَجّةالاسلام را دوباره بیاورد؟! این دو فتوی از کجا در آمده؟!! آن وقت شما دیگر بدانید این‌‌‌که ما خیلی به نظرات آقایان توجه نداریم برای چیست؟! «حَتَّى یَرْزُقَهُ اللَه» خب این بندگان خدا هم تقصیر نداشتند هر کسی یک سعه‌‌‌ای دارد.

خدا رحمت کند مرحوم شیخ مرتضی حائری را، ما یک وقت خدمت ایشان بودیم؛ با مرحوم آقا آمده بودیم قم و رفته بودیم منزل ایشان، مرحوم آشیخ مرتضی خیلی دقیق بود، مثلاً یک روایت را که ایشان می‌‌‌آمد بررسی می‌‌‌کرد، هِی اینورش می‌‌‌کرد، هِی آنورش می‌‌‌کرد، و چیزهای مختلفی از آن استنتاج می‌‌‌کرد، واقعاً ما از ایشان از این نظر خیلی استفاده کردیم، من عمده استفاده فقهی‌‌‌ام را از ایشان کردم، و حدود شش سال بود که ما درس آشیخ می‌‌‌رفتیم و ایشان یک مطلبی فرمودند: که آقا من نمی‌‌‌دانم این فضل خداست برمن، ما سواد نداریم و پدر ما، ما را به مکتبی فرستاد که من نمی‌‌‌دانم در این بحث‌‌‌ها و مطالعات که می‌‌‌کنم، وقتی نگاه می‌‌‌کنم می‌‌‌بینم از شیخ طوسی فکر من جلوتر می‌‌‌رود، و صائب‌تر است و عمیق‌‌‌تر است.