جلسه ۱۸

این روایاتی که تا این‌جا صحبت شد، در همۀ این‌ها یا وجوب به صراحت آمده یا وجوب به ظهور آمده است. پس بنابراین لَو خُلّینا و طبعنا، اگر ما تنها با این روایت برخورد کنیم، این روایت چه می‌گوید؟ این روایت می‌فرماید که حجةالاسلام دوباره برای او واجب است. حالا جناب شیخ شما استحباب را از کجا آوردید؟ این‌جا آن‌جایی است که ارتکازات می‌آید و جلوی مفهوم روایات را از ما می‌گیرند و سلب می‌کنند. امام که نفرموده «یُستحبُّ»، امام فرموده «یَجبُ علیه الاعادة»، این دلالت بر استحباب می‌کند؟! کجای آن دلالت بر استحباب می‌کند مولانا؟ این حرف‌ها چیست!! درست شد! امام می‌فرماید: «یَجبُ علیه الاعادة»؛ امام می‌فرماید: «فلیحُجَّ»؛ امام می‌فرماید: «فیقضی عن حجةالاسلام»؛ امام علیه‌السلام این را می‌فرماید.

پس بنابراین، از این مسأله ما فارغ می‌شویم که این حج بعد از حالت عسر؛ و بعد از عتق؛ و بعد از موت مولا در صورت اُمّ وَلد بودن؛ و بعد از مُراهقیت یعنی بلوغ؛ و بعد از نَصب در مورد مخالف و این‌ها؛ ـ البته در مورد نصب صحبتش را بعد می‌کنیم که در مورد نصب روایت داریم: «إنّی أکره»، که آن فرق می‌کند ـ در تمام این‌ها این روایت دلالت بر وجوب می‌کند و فرق آن‌ها را با مورد بذل گفتیم و دیگر تکرار نمی‌کنیم. حالا این وجوب، وجوبی است که عن حجةالاسلام است نه عن غیر حجةالاسلام. یعنی حجةالاسلام را انجام داده، بعد حضرت می‌فرماید که «فلیجب علیه الاعادة». حالا ما باید بیاییم بین این دو تا را جمع کنیم و ببینیم آیا دو تا حجةالاسلام داریم یا نداریم؟ نه اینکه بگوییم مستحب است.

قبل از این‌که ما حکم به استحباب و وجوب بکنیم، اول باید ما این ظهور روایت یا صریح روایت را در این مورد درک بکنیم؛ وقتی که ما وجوب را تشخیص دادیم، آن موقع می‌رویم سراغ چه؟ سراغ روایاتی که می‌گوید که یَجبُ عَلی کل مکلفٍ مرةً واحدة عن حجةالاسلام¹ یا ... وَ لِلّٰهِ عَلَى اَلنّٰاسِ حِجُّ اَلْبَيْتِ مَنِ اِسْتَطٰاعَ إِلَيْهِ سَبِيلاً ... که در روایات تفسیر شده به مرةً واحدة در مورد این‌ها. البته در بعضی از روایات داریم که یَجِبُ عَلی میسراً هر چند سالی مثلا، اربع سنوات یک‌مرتبه، یا خمس سنوات یک‌مرتبه، حج انجام دهد؛ این‌ هم هست.