جلسه ۱۷

گرچه در این‌جا مسأله به استحباب بر می‌گردد و حضرت می‌فرماید «و تَحُجَّ فِی کُلِّ سَنَةٍ» ولی صحبت در این است این استطاعتی که حضرت می‌فرمایند در حج هر سال با حج وجوب چه فرقی می‌کند؟ ما که دو استطاعت نداریم. استطاعت در تغذیه، استطاعت در قوت یعنی قدرت بر بقاء حیات بواسطه این قوت، این قوت الان خبز و ملح است صریح روایت است. حالا یعنی می‌خواهید بگویید حضرت در این‌جا اغراق کرده؟ خب نه، حضرت می‌فرماید: «إنِ اسْتَطَعْتَ» دیگر، بعضی‌ها می‌توانند انجام بدهند با خبز و ملح، حضرت می‌فرمایند اگر می‌توانی. پس بنابراین چطور در مورد واجب این استطاعت در این‌جا وجود ندارد؟ حتما باید استطاعت در مورد واجب را حمل کنیم به یک قوت با کیفیت عالی؟! مثلا فرض کنید که ... باشد، لحم باشد، خضریات باشد، فواکه و اطعمه متنوعه و مأکولات و مشروبات متنوعه باشد. آن استطاعت، استطاعت حج است؛ اما استطاعت در حج استحبابی، خبز و ملح است. از کجا؟ به چه دلیلی؟ دلیل نیست. امام علیه‌السلام می‌فرماید: «إنِ اسْتَطَعْتَ أنْ تَأکُلَ الخُبْزَ وَ المِلْحَ وَ تَحُجَّ فِی کلِّ سَنَةٍ فَافْعَلْ».خب و کفی به دلیلاً که منظور از استطاعت وَ لِلّٰهِ عَلَى اَلنّٰاسِ حِجُّ اَلْبَيْتِ مَنِ اِسْتَطٰاعَ إِلَيْهِ سَبِيلاً ببیند من وقتی‌که آن موقع در معنای آیه این را تکرار می‌کردم و اصرار می‌کردم بر این‌که استطاعتی که در آیه هست، استطاعت به یک معنای خارج از آن معنای عرفی نیست. استطاعتی که در آیه هست، همان معنای عرفی است، همانی است که ما می‌فهمیم و امام علیه‌السلام چیزی خارج از معنای عرفی را نفرموده، همان معنای عرفی را فرموده.

استطاعت برای کسی که می‌تواند گوشت بخورد و نان بخورد و خضرویات و فواکه بخورد، در این‌صورت می‌تواند به مکه برود؛ استطاعت این است. استطاعت برای کسی که می‌تواند فقط نان و گوشت بخورد بدون فواکه و این‌ها؛ استطاعت این است. استطاعت برای کسی که می‌تواند خُبز و خلّ و زیت بخورد و کفایت می‌کند؛ این است. استطاعت برای کسی که می‌تواند فقط ملح و نان بخورد، خُبز بخورد استطاعت، استطاعت است دیگر. خدا که نگفته چی بخور، گفته همین‌قدر بتوانی راه بروی، این‌قدر که بتوانی مشی کنی و راه بروی و بایستی نفس بکشی و بتوانی طواف کنی برای من کفایت می‌کند.