جلسه ۱۷

أعوذ باللَه من الشیطان الرجیم

بسم اللَه الرحمن الرحيم

در روز گذشته عرض شد مسأله نفقه و زاد در حج، به یک معنای وسیع اطلاق شده و آن عبارت است از همان قُوتی که او را به حج برساند و حالا صرف نظر از قُوت، لباسِ احرام و همین‌طور حذاء و عصا و امثال ذلک که ذکر شده که این‌ها در مجموع این مسأله زاد و قُوت را در بر می‌گیرد.

قوت یعنی چیزی که بقایش مستند به آن شیء باشد. فلهذا روایات در این مورد مختلف بود، یعنی یک لفظ واحد نبود و تعابیر متعددی در این زمینه بود. در بعضی از روایات قُوتِ خود و عیال بود، در بعضی از روایات قُوت خود بود، در بعضی از روایات مسأله مسأله بذل بود، در بعضی از روایات ما یحجّ به بود، این‌ها همه به یک معنا دلالت می‌کند. و در بعضی از روایات همین‌طوری که روز گذشته عرض شد کیفیت قُوت هم در آن‌جا مشخص شده بود. یعنی به عبارتی از همان خَلّ و زِیت و امام علیه‌السلام کیفیت قُوت را در این‌جا حضرت مشخص کردند و راجع به بردن عائله به مکه هم حضرت در این‌جا فرمودند که «اطعم عیالک الخَلَّ و الزِّیت» ¹ درحالتی‌که این حج، حج مستحب بود نه حِجّة‌الإسلام.

مثلا در این‌جا یک روایت دارد «إنِ اسْتَطَعْتَ أنْ تَأکُلَ الخُبْزَ وَ المِلْحَ وَ تَحُجَّ فِی کلِّ سَنَةٍ فَافْعَلْ».² خب «إنِ اسْتَطَعْتَ» یعنی اگر می‌توانی، یعنی اگر بدن تو تحمل دارد؛ همان ... وَ لِلّٰهِ عَلَى اَلنّٰاسِ حِجُّ اَلْبَيْتِ مَنِ اِسْتَطٰاعَ إِلَيْهِ سَبِيلاً ... ﴿آل‌عمران‌، 97﴾ را ببیند؛ امام الان در این‌جا دارد در استطاعتِ به خبز و ملح تفسیر می‌کند نه به چیز دیگر، تیهو و قرقاول و دجاج و غنم و کباب و این‌ها نیست. «إنِ اسْتَطَعْتَ» یعنی اگر توان داری، قدرت داری با خبز و ملح شما حج انجام بدهی، شما مستطیع هستی و آن استطاعت معنایش این است.