جلسه ۱۵

تلمیذ: در موارد دیگر تبدل موضوع پیدا می‌کند؟

استاد: بله دیگر از رقّیت به حرّیت این خودش موضوعش متفاوت می‌شود، نه! آخر موضوع این است که این حجّة الإسلام را امام می‌فرماید. 

تلمیذ: نه خب در زمان رقّیت... 

استاد: خب در زمان رقّیت حجّة الإسلام را انجام داده، مگر ما ده تا حجّة الإسلام داریم یکی داریم، ما یک حجّة الإسلام که بیشتر نداریم.

بله اینجا یک روایت است که آن جنبۀ دیگر را نقل می‌کند، روایت «مُوسَى بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ أَخِیهِ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ علیه السّلام قَالَ: الْمَمْلُوکُ إِذَا حَجَّ ثُمَّ أُعْتِقَ فَإِنَّ عَلَیْهِ إِعَادَةَ الْحَجِّ»¹ 

این روایت که عرض کردم «الْمَمْلُوکُ إِذَا حَجَّ وَ هُوَ مَمْلُوکٌ ثُمَّ مَاتَ قَبْلَ أَنْ یُعْتَقَ أَجْزَأَهُ ذَلِکَ الْحَجُّ فَإِنْ أُعْتِقَ أَعَادَ الْحَجَّ»² بله، ولی روایت مخالفش هست که «لَوْ أَنَّ عَبْداً حَجَّ عَشْرَ حِجَجٍ کَانَ عَلَیْهِ حَجَّةُ الْإِسْلَامِ أَیْضاً إِذَا اسْتَطَاعَ إِلَى ذَلِکَ سَبِیلا»³ این هم خب روایت مخالف در زمینه است.

تلمیذ: اگر به کسی پول بدهند و بگویند بیا ما پول حجت را می‌دهیم، وجوب می‌آید که قبول کند؟

استاد: بله.

تلمیذ: می‌تواند قبول نکند و بگوید من زیر منّت شما نمی‌روم.

استاد: نمی‌تواند، اگر یک وقت احساس منت می‌کند نباید قبول کند ولی یک وقتی نه، احساس صدق می‌کند.

تلمیذ: اگر به کسی بگویند که شما بیا با ما حج و کارهای ما را بکن این هم وجوب برایش می‌آید.

استاد: بله

تلمیذ: یعنی واجب است عمله و اکره بشود کارهای این آقا را بکند چون که حجّة الإسلام بر گردنش هست؟

استاد: بله. 

تلمیذ: اگر حجّة الإسلام را انجام داده باشد در مرحلۀ دوم هم وجوب می‌آید یا نه؟ 

استاد: نه آن دیگر نباید حجّة الإسلام را انجام بدهد. 

تلمیذ: در بعضی موارد به طرف می‌گویند ما پولت را می‌دهیم اجیر ما باش بیا با ما مکه ولی اعمال حج انجام نده برای این وجوب می‌آید یا نه؟

استاد: نه، عرض کردم که اگر از اول شرط عدم اعمال کرده‌اند، اگر او آن اعمال را انجام بدهد مخالف شرط عمل کرده و حرام است.