جلسه ۱۵

این مسئله با بذل مال دوتاست. یک وقت بذل می‌کنند می‌گویند این مال، مال شما حالا خودت برو یا ما می‌رویم می‌خواستی با ما بیا، نخواستی با یک کاروان دیگر برو یا خواستی تنها برو این به اختیار خودت، ولی یک وقتی نه، مال را به او نمی‌دهند می‌گویند آقا لباس و وسایل را بردار بیا با هم برویم همۀ کارهایت را ما خودمان می‌کنیم و تو را می‌بریم.

روایات در این زمینه زیاد و چند روایت است و همین که مرحوم شیخ را و بسیاری از افراد را و می‌توانم بگویم همه افراد را به اشتباه انداخته این اختلاف در روایات در بعضی از این روایات هست که مرحوم شیخ در این جا می‌فرماید که بله «الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنْ فَضَالَةَ بْنِ أَیُّوبَ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ» نقل می‌کند روایت را ـ روایت صحیحه ـ «قُلْتُ لأبی عَبْدِ اللَه علیه السّلام رَجُلٌ لَمْ یَکُنْ لَهُ مَالٌ فَحَجَّ بِهِ رَجُلٌ مِنْ إِخْوَانِهِ» نه اینکه بذل کرد به او «فَحَجَّ بِهِ» به او گفتند بلند شو بیا با هم برویم «أَ یُجْزِیهِ ذَلِکَ عَنْهُ عَنْ حَجَّةِ الْإِسْلَامِ أَمْ هِیَ نَاقِصَةٌ» حضرت می‌فرمایند: «بَلْ هِیَ حَجَّةٌ تَامَّةٌ» ¹ حجش درست است و این حجة الإسلام است. این یک روایت صریح بر این است که کسی که به این کیفیت پیشنهاد کند، که او را بگوید بیا با هم برویم ولی بذل نکرده ـ روی این مسأله دقت کنید چون بعد این مسأله احتیاج به صحبت دارد ـ این حجش حجّ تام است.

روایت دوم از مرحوم کلینی است. الْفَضْلِ بْنِ عَبْدِ الْمَلِکِ این روایت دوم است سندش هم خوب است عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَه علیه السّلام قَالَ سَأَلْتُهُ عَنْ رَجُلٍ لَمْ یَکُنْ لَهُ مَالٌ فَحَجَّ بِهِ أُنَاسٌ مِنْ أَصْحَابِهِ أَ قَضَى حَجَّةَ الْإِسْلَامِ؟ قَالَ نَعَم»² تصریح بر این است که این حجة الإسلام است.

در اوّلی حضرت فرمود بله، در اولی آن هم تصریح بود «قال نعم» تازه در آنجا حضرت فرمودند «بَلْ هِیَ حَجَّةٌ تَامَّةٌ» حجّش تام است، ممکن است در آنجا اصلا گفته بشود که حجش تامّ است، حضرت نگفتند حجة الإسلام ولی گفتند حجش درست است ولی اینجا «نعم» به همان حجة الإسلام می‌خورد یعنی این شبهه هم ندارد، یعنی این حج، حجة الإسلام است، البته این روایت یک تتمّه‌ای دارد که آن تتمّه‌اش را الآن نمی‌گویم که ذهن مشغول نشود.