جلسه ۹

«إِنَّ حَجَّةَ الْإِسْلَامِ وَاجِبَةٌ عَلَى كُلِّ منْ أَطَاقَ الْمَشْيَ مِنَ الْمُسْلِمِينَ» این روایت تصریح نیست؟ پس به چه تصریح می‌گویند؟ «وَ لَقَدْ كَانَ أَكْثَرُ مَنْ حَجَّ مَعَ رَسُولِ اللَه صلّي اللَه عليه و آله» بیشتر افراد راحله نداشتند «الْمُشَاةَ وَ لَقَدْ مَرَّ رَسُولُ اللَه عَلَى الْمُشَاةِ وَ هُمْ بِكُرَاعِ الْغَمِيمِ فَشَكَوْا إِلَيْهِ الْجَهْدَ وَ الْإِعْيَاءَ فَقَالَ صلي اللَه عليه و آله: شُدُّوا أُزُرَكُمْ وَ اسْتَبْطِنُوا فَفَعَلُوا فَذَهَبَ عَنْهُمْ»¹ چیزی به خودتان ببندید و آن حالت اعياء و ظاهرا گرسنگی به اين وسیله از بین رفت. 

روایت دیگر، روایت ابی بصیر است که «قُلْتُ: لِأَبِي عَبْدِ اللَه عليه السلام: قَوْلُ اللَه عَزَّ وَ جَلَّ وَ لِلّٰهِ عَلَى اَلنّٰاسِ حِجُّ اَلْبَيْتِ مَنِ اِسْتَطٰاعَ إِلَيْهِ سَبِيلاً قَالَ: يَخْرُجُ وَ يَمْشِي إِنْ لَمْ يَكُنْ عِنْدَهُ» حضرت فرمودند اگر [راحله] نداشته باشد پیاده باید برود «قُلْتُ لَا يَقْدِرُ عَلَى الْمَشْيِ» هان این از آنهائی است که قدرت ندارد، حضرت ولش نمی‌کنند می‌گویند: بعضی اش را سوار شود. خیال کردی می‌توانی در بروی! نه! «قَالَ: يَمْشِي وَ يَرْكَبُ قُلْتُ: لَا يَقْدِرُ عَلَى ذَلِكَ أَعْنِي الْمَشْيَ قَالَ: يَخْدُمُ الْقَوْمَ وَ يَخْرُجُ مَعَهُمْ»² برود خدمت قوم بکند ـ و حالا این مسئله راجع به خدمت قوم هم ما صحبت داریم ـ وقتی که با آنها خارج شد خُب طبعاً آنها سوارش می‌کنند، پیاده‌اش می‌کنند بالاخره با خودشان همراهی می‌کنند و می‌برندش، ولش نمی‌کنند و لنگ نمی‌گذارندش.

خب دیگر وقت نداریم گرچه روایات در این زمینه زیاد است و فردا بایستی که روی این مسأله، نظر مجدد بیاندازیم، چون این مسأله مسئله خیلی مهمی است.

تلمیذ: آن روایاتی که تاثیر حج را بر روح انسان بیشتر تاکید می‌كند با وجود آنها دیگر مسأله استطاعت و ...مفروغ عنه مي‌شوند؟

استاد: خب ببینید بحث باید بحثی فنی باشد، آنها می‌گویند: خب روح خیلی مهم است و لکن آن را مشروط به زاد و راحله کرده‌اند! حالا چه می‌گوئید؟! روزه هم خیلی صواب زیادی دارد و لیکن اگر شما مریض باشی نه تنها روزه بر شما واجب نیست بلکه اگر روزه بگیری باطل هم هست اگر ضرر داشته باشد. گرچه در اینجا مسائل زیادی وجود دارد. بحث اجتهاد باید فنی باشد یعنی از نقطه نظر مبانی، علمی و فنی، انسان به آن نقطه باید برسد، به همان نقطه ای که مورد نظر امام هست.