استطاعت حج و دلیل ذکر نشدن امنیت راه در روایات

در مسأله تخیله سرب چند روایت بود که دیروز اشاره شد، اضافه بر این هم هست که من آنها را هم دیده بودم و یاداشت کرده بودم حالا امروز فراموش کردم بیاورم. در اینجا وقتی که از حضرت از استطاعت سوال می‌شود حضرت اصلا مسأله تخلیه سرب را مطرح نمی‌کنند می‌فرمایند: «یکون له ما یحج به»¹ آنقدر داشته باشد که با آن حج کند. مسأله تخلیه سرب اصلا در اینجا مطرح نیست این یک روایت، روایت دوم باز البته خب به عنوان کلی زیاد است روایت که صریح از حلبی از امام صادق است می‌فرماید: ما السبیل مَنِ اِسْتَطٰاعَ إِلَيْهِ سَبِيلاً سبیل چیست؟ می‌فرمایند که «اَن یکون له ما یحج به»² آنقدری که بتواند حج انجام بدهد. این هم روایت دوم. روایت سوم روایت ِ« السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام است که می‌فرماید: أَخْبِرْنِي عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لِلّٰهِ عَلَى اَلنّٰاسِ حِجُّ اَلْبَيْتِ مَنِ اِسْتَطٰاعَ إِلَيْهِ سَبِيلاً حضرت می‌فرمایند که إِنَّمَا يَعْنِي بِالِاسْتِطَاعَةِ الزَّادَ وَ الرَّاحِلَةَ لَيْسَ اسْتِطَاعَةَ الْبَدَن‌»³ که باز در اینجا تخلیه سرب نیست.

روايت چهارم «وَ السَّبِيلُ الزَّادُ وَ الرَّاحِلَةُ مَعَ الصِّحَّة»⁴ كه باز در اينجا مساله‌اي است كه عرض خواهد شد.

روایت پنجم روایت تحف العقول است که دیروز خواندیم عن الرضا علیه السلام که در مورد مَنِ اِسْتَطٰاعَ إِلَيْهِ سَبِيلاً حضرت می‌فرمایند: «الزاد و الراحله»⁵.

روایت ششم، روایت می‌فرماید « الْكِنَانِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام قَالَ وَ إِنْ كَانَ يَقْدِرُ أَنْ يَرْكَبَ بَعْضاً وَ يَمْشِيَ بَعْضاً فَلْيَفْعَل»⁶‌ بازهم در اینجا تخلیه سرب ندارد و همینطور زیاد روایت هست.

روایت هفتم، روایت «عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَجَّاجِ‌» است خیلی صحیح السند است از امام صادق می‌فرمایند که« الصِّحَّةُ فِي بَدَنِهِ وَ الْقُدْرَةُ فِي مَالِهِ».⁷ 

باز روایت هشتم همینطور خیلی روایات در این مسأله داریم که هیچ کدام تخلیه سرب ندارند «فَإِنْ كَانُوا مُوسِرِينَ فَهُمْ مِمَّنْ يَسْتَطِيع‌»⁸ و یا حضرت می‌فرمایند که «الْقُوَّةُ فِي الْمَالِ وَ الْيَسَار»⁹ یا بعد می‌فرمایند دوباره حضرت در روایت امام صادق می‌فرمایند: «هُوَ الزَّادُ وَ الرَّاحِلَةُ مَعَ صِحَّةِ الْبَدَن‌»¹⁰ و همینطور این روایات دیگر. این مسأله از یک طرف، از یك طرف دیگر ما مي‌بینیم روایات دیگری داریم. از امام صادق است که می‌فرماید در وَ لِلّٰهِ عَلَى اَلنّٰاسِ حِجُّ اَلْبَيْتِ مَنِ اِسْتَطٰاعَ إِلَيْهِ سَبِيلاً مَنْ كَانَ صَحِيحاً فِي بَدَنِهِ مُخَلًّى سَرْبُهُ لَهُ زَادٌ وَ رَاحِلَةٌ فَهُوَ مُسْتَطِيعٌ لِلْحَجِّ»¹¹ این مثلا یک روایت است دو سه تا روایت در این زمینه بیشتر نیست در تخلیه سرب، روایت از توحید صدوق است که از امام صادق سوال می‌کند که «مَا يَعْنِي بِذَلِكَ قَالَ مَنْ كَانَ صَحِيحاً فِي بَدَنِهِ مُخَلًّى سَرْبُهُ لَهُ زَادٌ وَ رَاحِلَةٌ».¹²