
استطاعت حج در روایات به چه معناست؟
نقش توان مالی، سلامت بدن و امنیت راه
استطاعت حج در این بحث با رجوع به روایات و معنای توانایی انجام سفر بررسی میشود. آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی نخست بر فهم تعبیرهای امامان در فضای خود روایات تأکید میکند و نشان میدهد که برداشتهای رایج نباید جای بیان نصوص را بگیرد. سپس با حکایت فردی که پیش از ماه شوال دارایی خود را بخشیده است، تفاوت زمان تحقق وجوب با زمان حرکت برای حج روشن میشود. بحث از حفظ استطاعت به پرسش درباره تحصیل آن و قبول مالی میرسد که بدون شرط حج پیشنهاد شده است. در ادامه، روایات توان مالی و سلامت بدن در کنار روایاتی قرار میگیرند که امنیت راه را نیز ذکر کردهاند؛ جمع میان این بیانها به ادامه بحث واگذار میشود. در پایان، سلامت لازم به معنای توان انجام اعمال توضیح داده میشود، نه نداشتن هر بیماری، و پرسش از انجام حج با کمک داوطلبانه دیگران مطرح میشود.
استطاعت حج در روایات به چه معناست؟
توضیحات:
استطاعت حج در این بحث با رجوع به روایات و معنای توانایی انجام سفر بررسی میشود. آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی نخست بر فهم تعبیرهای امامان در فضای خود روایات تأکید میکند و نشان میدهد که برداشتهای رایج نباید جای بیان نصوص را بگیرد. سپس با حکایت فردی که پیش از ماه شوال دارایی خود را بخشیده است، تفاوت زمان تحقق وجوب با زمان حرکت برای حج روشن میشود. بحث از حفظ استطاعت به پرسش درباره تحصیل آن و قبول مالی میرسد که بدون شرط حج پیشنهاد شده است. در ادامه، روایات توان مالی و سلامت بدن در کنار روایاتی قرار میگیرند که امنیت راه را نیز ذکر کردهاند؛ جمع میان این بیانها به ادامه بحث واگذار میشود. در پایان، سلامت لازم به معنای توان انجام اعمال توضیح داده میشود، نه نداشتن هر بیماری، و پرسش از انجام حج با کمک داوطلبانه دیگران مطرح میشود.
جلسه ۵
4روایت دوم روایت حفص الاعور است حضرت میفرمایند: «القوة فی البدن» که همان عبارت اخری «الصحة فی البدن» است دوم «والیَسَارُ فی المال»1 داشتن مال، دیگر در آنجا امنیت طریق و راه و اینها را حضرت در اینجا بیان نمیکند خب این روایات در این زمینه همینطور روایات دیگری که نسبت به این زمینه دارد روایت «الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ عَنِ الرِّضَا عليه السلام فِي كِتَابِهِ إِلَى الْمَأْمُونِ قَالَ وَ حِجُّ الْبَيْتِ فَرِيضَةٌ عَلَى مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا وَ السَّبِيلُ الزَّادُ وَ الرَّاحِلَةُ مَعَ الصِّحَّةِ»2 باز در اینجا حضرت زاد و راحله و صحت بدن را در اینجا حضرت مطرح میکنند اینهم یك روایت، روایتهای زیاد هم هست دیگر، روایت دیگر روایت «السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَه عليه السلام» است «سَأَلَهُ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْقَدَرِ فَقَالَ: يَا ابْنَ رَسُولِ اللَه أَخْبِرْنِي عَنْ قَوْلِ اللَه عَزَّ وَ جَلَّ وَ لِلّٰهِ عَلَى اَلنّٰاسِ حِجُّ اَلْبَيْتِ مَنِ اِسْتَطٰاعَ إِلَيْهِ سَبِيلاً أَ لَيْسَ قَدْ جَعَلَ اللَه لَهُمُ الِاسْتِطَاعَةَ» اینطور نیست که خدا برای آنها استطاعت قرار داده یعنی باید مستطیع باشند و ظاهرا یك چیز زائدی مثلا در ذهنش تصور بوده «فَقَالَ وَيْحَكَ إِنَّمَا يَعْنِي بِالِاسْتِطَاعَةِ الزَّادَ وَ الرَّاحِلَةَ» مقصود از استطاعت زاد و راحله است «لَيْسَ اسْتِطَاعَةَ الْبَدَن»3 مقصود استطاعت بدن نیست که مثلا فرض کنید حالا شاید تصورش این بوده که مثلا خارج از قدرت و اینها اضافه بر این مسأله داشته باشد حضرت میفرمایند استطاعتش یعنی همان زاد و راحله داشته باشد خارج از این چیزی نیست چیز زائدی در اینجا مطرح نیست که بخواهد يك مساله غير عادي باشد یا مسأله تخلیه سرب در اینجا نیامده.
روایت دیگر روایت الْحَلَبِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَه علیه السلام است در ذيل آيه وَ لِلّٰهِ عَلَى اَلنّٰاسِ حِجُّ اَلْبَيْتِ مَنِ اِسْتَطٰاعَ إِلَيْهِ سَبِيلاً حضرت میفرماید: «مَا السَّبِيلُ قَالَ أَنْ يَكُونَ لَهُ مَا يَحُجُّ بِه»4 بتواند حج انجام بدهد وَ لِلّٰهِ عَلَى اَلنّٰاسِ حِجُّ اَلْبَيْتِ مَنِ اِسْتَطٰاعَ إِلَيْهِ سَبِيلاً من استطاع علیه سبیلا یعنی چیزی داشته باشد که «يَحُجُّ بِه» راهی داشته باشد، مسافرت چطوری میرود ما عنده مال يذهب الي سفر این هم همنیطور است آن مقدار مالی که بتواند حج انجام بدهد آن کیفیتی که بتواند انجام بدهد خب راحله هم جزو این مسأله است.
- 3- وسايل الشيعه ج 11 ص 36
- 1- وسایل الشیعه ج11 ص35
- 2- وسایل الشیعه ج 11 ص 34
- 3- وسایل الشیعه ج 11 ص 34
- 3- وسايل الشيعه ج 11 ص 36
