جلسه ۲

تلمیذ: مثل أَقِمِ اَلصَّلاٰةَ لِدُلُوكِ اَلشَّمْسِ إِلىٰ غَسَقِ اَللَّيْلِ وَ قُرْآنَ اَلْفَجْرِ إِنَّ قُرْآنَ اَلْفَجْرِ كٰانَ مَشْهُوداً ﴿الإسراء، ٧٨﴾ است.

استاد: بله یعنی مثل آن است.

تلمیذ: این دوّمی است دیگر؟

استاد: این دوّمی است.

تلمیذ: بنابر این اگر ما بگوییم اولی هست دیگر خطاب نسبت به افرادی که مادون فرسخ هستند و صدای مؤذّن، مخصوصاً در آن زمان به گوش آنها نمی‌رسید، این خطاب شامل حال آنها نخواهد شد، در حالی که آیه شامل حال کسانی که حتّی اذان هم به گوش آنها نمی‌رسد می‌شود.

استاد: نه آن را حالا می‌توانیم بگوییم، می‌گوییم که منظور از إِذٰا نُودِيَ لِلصَّلاٰةِ یعنی صدای نماز بلند شود و لو به گوش شما نخورد، بالاخره می‌دانیم موقع زوال صدای نماز...

تلمیذ: یعنی وقت است.

استاد: بله وقت است.

تلمیذ: منظور همین دوّمی؟

استاد: بله، عنوان...

تلمیذ: فرمودند به شهادت فهم عرفی این اذا افادۀ دخول وقت می‌کند، یعنی چه طوری می‌خواهد از إِذٰا نُودِيَ لِلصَّلاٰةِ فهم عرفی آن دلالت بکند بر اینکه وقت صلاة است؟

استاد: از عرف؟

تلمیذ: ایشان می‌فرمایند فهم عرفی دلالت می‌کند که از إِذٰا نُودِيَ لِلصَّلاٰةِ دلالت بر صرف دخول وقت می کند.

استاد: دلیلش این است که إِذٰا نُودِيَ لِلصَّلاٰةِ آن احتمال اولی که ما دادیم در اینجا خیلی بعید است. جهت آن این است که اگر بخواهیم آن اذا نودیَ للصلاة الجمعه را، ندای به صلاة جمعه را به معنای اذای شرطیه، به معنای حصول شرایط صلاة جمعه بخواهند بگیرند این عبارت را در آنجا به کار نمی برند، آن عبارتی که به کار می برند مثلاً فرض کنید که اذا تحقق شرایط الجمعه، او اذا اُقیمَ صلاة الجمعه، ... حکومة اذا اَعلَنَ مثلاً، اما در اینجا به عنوان یک مساله...، در اینجا چه طور داریم که اذا... ؟ وقتی که اذان برای نماز جمعه را گفتند کارتان را رها کنید و بروید، خب این فهم عرفی است دیگر. یعنی اگر این عبارت را به عرف القا کنید چه می فهمد؟ می گوید یعنی وقت نماز جمعه بیائید، وقتش چه موقع است؟ آن وقتی که ندا بشود. وقتی که بگویند که نودی بصلاة جمعه، آن وقت در اینجا ندارد اذّنوا للصلاة الجمعه؟ چون نماز جمعه را گاهی اوقات متأخر از موقع زوال می‌شود خواند لذا آنجا اذان نمی‌شود گفت، نودی یعنی ندا بشود، ایها الناس صلاة جمعه در ساعت یازده است.