جلسه ۱

أعوذُ بِاللَه مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیم

بِسمِ اللَه الرَّحمَنِ الرَّحیم

[بحث در جواز و عدم جواز تبعیض سوره در نماز]

استاد: همه مطالعه کردند؟ شما بفرمائید نسبت به این قضیه نظرتان به چه رسیده؟ 

تلمیذ: روایاتی که در این مورد وارد شده دو دسته است:

روایات دستۀ اول که سورۀ کامله را مطرح کرده است 

[روایات] دستۀ دوم که تبعیض را جائز می‌داند ...

ولی یک مشکلی که در فتاوا بیشتر به چشم می‌خورد- با اینکه روایات دستۀ دوم را ترجیح می‌دهند- به یک نقطه‌ای که می‌رسند اینجا پای احتیاط[را پیش می کشند و] روایات دستۀ اول را ترجیح می‌دهند، ... مطرح کرده است که عرفیات هر جامعه یا گروهی آمده در خود روایات ما تأثیر گذاشته و آن را تحت الشعاع خودش قرار داده. در این مسئله یا مسئلۀ[ نماز مغرب در وقت] غروب یا جمع بین نمازها و ... یا احکامی که عامه در آنها شاخص هستند، این جنبۀ شیعه گری یا جنبۀ خاصه آمده این روایات را تحت اللحاظ قرار داده و تا شده این روایات را حمل بر تقیّه، حمل بر مخالفت با عامه در حکم[قرار دادند.] مثلاً در روایات دستۀ دوم، تبعیض، به قول مرحوم آقای حکیم می‌فرمایند افرادی مثل علی بن یقطین یا اسماعیل ؟ اینها افرادی نیستند که امام در مقام تقیه با آنها صحبت کرده باشند، چون این افراد محل رجوع علماء و مردم و اصل فتاوا هستند، نمی‌شود امام با اینها تقیّه کرده باشد. به این نحو[ مطلب را بیان کردند.] من فکر می‌کنم گره کار روی همین قضیۀ ترس از عامه یا عرفیاتی [است] که ما داریم، اکثر فتاوایی که به اجماع یا به شهرت نقل شده به این جهت میل پیدا کرده است. 

استاد: پس بنابراین به نظر شما روایات تبعیض از لحاظ دلالت راجح هست. بسیار خب. حالا نفس خود دلالت دو دسته به چه نحو است؟ یعنی ما در خود دو دسته می‌توانیم جمع کنیم یا نه، این تعارض بین آنها وجود دارد؟ این را چه کنیم؟