جلسه ۱۱

و سئل محمد ابا جعفر علیه السلام عن الرجل یطفئ الی الدّهان الطعام فیقاطعه علی عن یعطی صاحبه لکل عشرة ارطالٍ اثنی عشر رطلاً دقیقاً؟ فقال لا. حضرت فرمودند: نه این جایز نیست. 

لهذا در اینجا این مسئله در روایات اختصاص به بیع ندارد و من هم که سایر روایتها را دیدم در آنجا خصوص بیع دال بر مورد ربا نبود.

و آیۀ شریفه که می‌فرماید: …. أَحَلَّ اَللّٰهُ اَلْبَيْعَ وَ حَرَّمَ اَلرِّبٰا…. ﴿البقرة، ٢٧٥﴾ این قرینه نمی‌شود بر اینکه بیع ربوی حرام است و بیع غیر ربوی حلال است. و همین طور سایر عقود و سایر معاوضات چون خارج از بیع است داخل در ربا نیست، نه بلکه در اینجا آیه یکی از مصادیق ربا را که بیع است بیان می‌کند. أَحَلَّ اَللّٰهُ اَلْبَيْعَ یعنی خدا بیع را حلال کرده و ربا را در اینجا برداشته است چون اکثر معاملات آنها بیع ربوی بود از این نقطه نظر، و اِلاّ اجماعی است بر اینکه، اجماعی است یعنی ضرورت است، حالا ما اجماع را هم خیلی قبول نداریم، این ضرورت من الدّین است که قرض از انواع ربای محرم است در حالتی که در آیات اشاره به قرض، استفراض در اینجا نیست. البته حلّی و فاضل اینها را مختص به بیع کرده‌اند گرچه خود مرحوم فاضل حلّی در یکی از کتبش آمده از این نظر عدول کرده و این را عام گرفته. و فقط مسئله به علامه حلّی در قواعد اختصاص پیدا می‌کند در مورد ربا که ایشان ربا را...

... در هر چیزی، در هر تبادلی، در هر استبدال مالٍ بمالٍ، خب این یک مسئله. البته سایر فقهاء هم در اینجا نظرشان همین است. نسبت به این قضیه، مطلب در اینجا به همین کیفیتی است که در جواهر نقل شده است. مرحوم آقای حکیم در مستدرک مطلبشان همین است و مرحوم نائینی هم قائل به همین هستند و سایر فقهاء همه نظرشان بر عمومیت رباست نسبت به هر معاوضه‌ای البته در صورتی که شرائط ربا را در اینجا داشته باشد.