جلسه ۱۰

بناءً علی …..

و بیع الربا هو البیع المشتمل علی الزیادة کما عن الرضا علیه السلام بما سمعت و عن حواشی الشهید و ….. جامع المقاصد اِنَّهُ شرعاً زیادة احد العوضین الی آخر ما سمعت یکی از ؟ شرعاً زیاد بشود….. اصل الربا الزیادة و هو الربا الزیادة من رأس المال من جنسه او مماثلِهِ الی غیر ذلک که خب قبلاً هم گفتیم. خب این تا اینجا و منهما ربّما قیل بِاَن المتجه بحسب القواعد صحة المعاملة المشتملة علیه و الاختصاص الفساد بالزیادة و انها …..

بعضی ها در اینجا آمدند گفتند که در معاملۀ ربوی، معامله باطل نیست. بطلان به زیاده تعلق می‌گیرد. چرا؟ چون مثلاً فرض کنید که در بیع درهم به درهمین خب در این معامله درهم به درهمش که درست است صحبت در همان یک درهم زائد است. خب این به یک مقدارش تعلق می‌گیرد، آن درهم زائدش را نه، آن تعلق نمی‌گیرد. لذا اگر شخصی یک درهمی را به دو درهم فروخت. آن شخص می‌تواند در قبالش یک درهم بدهد و یک درهم دیگر را ندهد. چون معامله صحیح است بر این اساس. نظیرش فرض کنید که معاملۀ شاة و خنریز است به معاملۀ واحد، ما داریم معاملۀ ما لا یُحلّل و ما یحلّل فی معامِلَة الواحدة و فی بیع الواحد، خب در آن معامله به آن مقدار از ثمنی که در قبال آن جنس محلل است معامله صحیح است، به آن مقداری که در مقابل جنس غیر محلل است آن معاملۀ غیر صحیح است. اگر چه فرض کنید که شخص ممکن است خیار تَبَعُّض صفقه داشته باشد، ولی در اینجا بالاخره معامله صحیح است حالا فرض کنید که شخص ممکن است نه، این از خیارش هم استفاده نکند...،

ولی آنچه که به نظر می‌رسد همین طور که خود ایشان هم نسبت به این قضیه دارند یکی اینکه؛

اولاً آیات و روایاتی که نسبت به این قضیه وارد است خود اصل معامله را باطل می‌دانند و این حکایت از همان مسئله می‌کند که اصلاً معاملۀ ربوی باطل است و اگر چه ما قائل نشویم که فساد شرط موجب فساد مشروط است. البته خب بعضی ها قائل شده‌اند، فرض کنید که اگر یک عقدی منعقد بشود با یک شرط فاسد، آیا این عقد منعقد هست یا نه؟ عقد نکاحی با یک شرط حرام[ خوانده بشود آیا این عقد صحیح است یا نه؟] خب بعضی ها گفته‌اند که این شرط حرام، موجب بطلان عقد نیست بلکه خود شرط در اینجا حرام است. فرض کنید که یک زنی با یک مردی عقد می‌بندد به شرط اینکه شوهر او را مکشفه بیرون بیاورد نه محجبه. این شرط حرام است ولی خب آیا این شرط موجب بطلان عقد هست یا نه؟ نه، می‌گویند این شرط موجب بطلان عقد نیست. عقد درست است ولی شرطش شرط باطل است.