جلسه ۱۰

ایشان روایتی از امام رضا علیه السلام نقل می‌کنند که ما هم قبلاً این روایت را خواندیم. و بعد می‌فرمایند که: و منه یُعلم ان لیس المراد من الربا اَلمحرم المطلق الزیادة فما هو مَعناه لغتهً و للمراد به کما فی المسالک و غیرها بیع احد المتماثلین المقدرین بالکیل او الوزن فی عهد صاحب الشرع او فی العادة مع الزیادة فی احدهما حقیقتاً او حکماً، یکی از دو متماثلینی که کیلی و وزنی باشند نه عددی، عددی این طور نیست، و در عهد صاحب شرع، این کیل و وزن باشد گرچه که الان هم تبدّل پیدا کرده است یا اینکه نه، به حسب عادت دارای کیل و وزن است. یعنی در هر زمان هر حکمی که برای آن می‌شود کرد. 

خب الان در اینجا ممکن است لقائلِ ان یقول که فرض کنید که الان این اسکناسی که دولت به این اسکناس اعتبار می دهد این الان نه کیل است و نه وزن و این جزو عددیها به حساب می‌آید دیگر، و من باب مثال فرض می‌کنیم اصلاً پشتوانۀ آن هم نقدین نیست، یعنی صرفاً یک اعتباری است. اعتباری است که دولت این اعتبار را فرض کنید که می‌دهد، این جهت است و ما انشاءاللَه بعداً ملاکهای اعتبار را عرض خواهیم کرد که اعتبار به چه ملاکهائی محقق می‌شود، خب حالا اگر فرض بر این باشد که این نه مکیل است و نه موزون که هست، خب پشتوانۀ آن هم که نقدین نیست بلکه فقط به یک اعتبار دولت است، پس بنابراین باید بگوئیم در اسکناس ربا نیست! یعنی اگر کسی هزار تومان به شخصی بدهد می‌تواند شرط زیاده کند دیگر، این داخل در این تعریف نیست. این یک مسئله که بایستی که این مطلب را الان در اینجا خلاصه در نظر داشت تا اینکه بعداً در اختلاف بین فتوای علماء و با آن نتایجی که ما به آن می‌رسیم و کیفیت منشاء شبهه و ادراک منشاء شبهه که چه طور بر اساس تعریفی که در ربا در لِسان قُدَما هست، موجب این شبهه در این جا خواهد شد با این که فطرت سلیم و بِداهت، فی اول الامر حکم به حرمت ربا می‌کند. چون الآن اصلاً تمام مدار معاملات بر اساس اسکناس است. یعنی اگر قرار باشد الان در این زمان ربا محقق بشود، اصلاً نه با مکیل ربا هست نه با موزون، چه کسی می‌آید حالا فرض بکنید گندم را به گندم بدهد در قبال زیاده؟ یا موزون را یا مثلاً فرض کنید که کیل را؟ فرض کنید که مثلاً یک کیلو شکر را در ازای یک کیلو شکر مثلاً به مثل در این جا بدهد؟ چه کسی می‌آید یک چنین کاری را بکند؟ ربا الآن بر اساس اسکناس است. بر اساس همین اوراق بهادار است. بر اساس همین اسناد است. اینها همه بر این اساس دور می‌زند. مسئله‌ای که اصلاً سابق مطرح نبود.