جلسه ۸

أعوذُ بِاللَه مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیم

بِسمِ اللَه الرَّحمَنِ الرَّحیم

یک بحثی که هست در مسئلۀ ربا، راجع به خود کیفیت ربا است که این مسئله را در فقه عامه نقل کرده‌اند، در صحاح هست همین طور که...، حالا ما راجع به آن قضیه به آن جاها هم مراجعه می‌کنیم، ولی فعلاً از همین تفاسیر، روایاتی که در این جا نقل شده چند تا روایت است که بیان می‌شود، راجع به کیفیت ربا است که عبارت است از تفاضل، ربا ؟ یعنی تفاضَلَ، فضُلَ شیئیٌ بشئی، این تفاضل اگر همان طوری که عرض شد در برابر شیئی باشد خب این اشکالی ندارد. یعنی یک مالی را، معوضی را انسان می‌دهد در قبال امر دیگری، حالا آن یا به قیمت می‌دهد یا به اَزید از قیمت می‌دهد، آن تفاضل در قبال خود مال قرار می‌گیرد. اما اگر آن تفاضل در قبال شیئی نباشد آن طبعاً در این صورت ما به ازایی ندارد، و این ربا است، پس هم در نقد این مسئله هست هم در نسیه و در مؤجل، و جهت این مسئله هم در آن روز روشن شد.

یکی از مطالبی که در این باب صحبت شده از اهل تسنن، مسئلۀ آن متعلقات و موضوعات ربا است، ربا به چه چیزهایی تعلق می‌گیرد؟ در فقه ما، آن طوری که در کتب فقهیه مضبوط است، معمولاً فقهاء از ربا به مکیل و موزون تعبیر می‌آورند، هر چیزی که دارای کیل باشد یا دارای وزن باشد. گرچه در فقه عامه روایاتی را بیان می‌کنند، آن روایات در فقه ما هم هست. و آنها بر آن روایات تمحّض دارند. مثل آن روایتی که می‌فرماید: عن ابی هریره قال رسول اللَه صلی اللَه علیه و آله و سلم الذهب بالذهب وزناً بوزنٍ مِثلاً بمثلٍ الفضة بالفضة وزناً بوزنٍ مثلاً بمثلٍ فمن زادَ و استزاد فقد اَربی.

در یک روایت دیگر دارد التمر بالتمر و الحنطة بالحنطة الشعیر بالشعیر الملح بالملح مثلاً بمثلٍ یداً بِیَد فمن زاد و استزاد فقد اربی اِلّا مختلف الاَلوانه، در این روایت اقسام موضوعات ربا بیان شده.