جلسه ۸

آن وقت از اینجا ما متوجه این نکته می‌شویم که ممکن است شارع که مکیل و موزون را ملاک قرار داده برای همین مسئله است، به خاطر این است که در زیاده در عددی یک امر مضطرٌ الیه است اما در مکیل و در موزون این مسئله نه، این ...، اگر طلب زیاده بکند در موزون، این طلب زیاده در قبال معوض نیست، این طلب زیاده دیگر ربا واقع می‌شود. برای همین نظر، شارع در عددی ربا نیاورده. حالا اگر همان عددی تبدیل به موزون بشود ملاک ربا در اینجا می‌آید. پس این طور نیست که خیال کنیم در اختیار ماست. در یک زمان عددی باشد، فرض کنید که از ربا خارج می‌شود، در یک زمان موزون باشد بی جهت داخل در ربا می‌شود. این بی جهت داخل در ربا نمی‌شود، جهت دارد و آن جهت این است که چون موزون مشخص است، عدد که مشخص نیست، چون موزون مشخص هست اضافۀ بر وزن اضافۀ بلا عوض است. 

ولی در عددی این طور نیست، عدد کم است، زیاد است، وزنها تفاوت پیدا می‌کنند. یک پرتقال ممکن است این قدر باشد در یک جعبه، یک پرتقال این قدر باشد در جعبه، فرض کنید که قیمتها ممکن است اختلاف داشته باشد. پرتقالهای بزرگ را یک قیمت می‌گذارند، پرتقالهای کوچکتر را مثلاً اگر عددی باشد، قیمت دیگر می گذارند. حالا اگر فرض بکنید که قیمت یک پرتقال را مثلاً طلب اضافه در اینجا بکند، این در اینجا چون معدود هست، در اینجا به حساب نمی‌آید، از دائرۀ توازن و اینها مسئله خارج می‌شود، اضافه در قبال اضافه قرار می‌گیرد. مثل اینکه یک پرتقال قیمتش یک تومان است فرض کنید که به دو تومان بخرد. بالاخره آن دو تومان در قبال یک پرتقال قرار می‌گیرد، گرچه گران است ولی درقبال این قرار می‌گیرد. غیر از موزون باشد که در موزون این وزن در قبال وزن قرار می‌گیرد و آن اضافه اضافۀ بر این تعامل قرار می‌گیرد و ربا می‌شود. ولی در عددی اصلاً فکر این برای انسان حاصل نمی‌شود.