مرتب سازی:
جلسه ۸
3یک وقتی یادم است در مورد تخم مرغ که آن را جزو معدودات[می شمردند و معدودات] جزو ربا نیست و در فقه شیعه مکیل و موزون را جزو ربا میشمرند نه معدودات را. در آنجا مثلاً تخم مرغ جزو معدودات بود سابق دیگر، الان هم این تخم مرغهای رسمی، شما میگوئید چه؟ بیل بلدی؟ اینها الان جزو معدودات هستند موزون نیستند ... ولی خب الان که مثلاً این تخم مرغ موزون هست این داخل در ربا به حساب میآید دیگر، حالا باید ببینیم که این مسئلهاش چیست؟ یک روز اگر عددی باشد ربا نیست. یک روز موزون باشد ربا هست، بالاخره این مسئلهاش چیست؟ همین طوری است؟ دست خودمان است؟ عددی و موزون کردن در اختیار خود انسان هست؟
فذهب الاصحاب الرأی الی اَنَّ الربا ثبت فیها بعلة الوزن والکیل، این چهار تا، فاَثبت الربا فی جمیع المکیلات و الموزونات، البته در مورد درهم و دینار هم ما میتوانیم این اشکال را به اینها وارد کنیم، چون خود درهم و دینار هم موزون هستند، فرض کنید درهم بغلی با درهم غیر بغلی تفاوت دارد، در زمان سابق دینار شامی با دینار بغدادی، سکّهای که در بغداد زده میشد، اینها با همدیگر تفاوت داشتند. درهم صیرفی...
سؤال: بر اساس وزن هست؟
جواب: وزن است، بله آقا بر اساس وزن است
سؤال: در معاوضه بر اساس وزن است؟
جواب: مگر طرف عقلش را از دست داده که فرض کنید که یک درهمی که دو مثقال هست، این درهم را، این دینار دو مثقالی را با دینار یک مثقالی عوض کند؟ مگر همچنین چیزی میشود؟
سؤال و جواب عربی.
بله یک همچنین چیزی بوده.
فاَثبت الربا فی جمیع المکیلات و الموزونات، این مطالبی را که از اینجا ما میخواهیم بخوانیم از این نظر است که ما یک اشرافی در خود فقه آنها و نحوۀ استنباط آنها در همان زمان سابق در این مدت پیدا کنیم. چون در این بحث ربا که انشاءاللَه خواهد آمد قطعاً نظرمان با نظر فعلی مخالف خواهد بود منتهی الان نمیگویم جهتش را، ولی از این نقطۀ نظر که یک اطلاع و اشراف بر آنها هم باشد از این نظر خب دانستن اینها خوب است. مطعوماً کان او لا مطعوما کالجص و النوره و نحوهما، در هر چه میخواهد باشد، هر چه مکیل باشد یا موزون باشد ولی معدود نباشد، مثلاً فرض کنید که عددی نیست. مثلاً مثل فرض کنید سجّاد، ظاهراً مکیل و موزون در سجّاد و فرش و اینها رعایت نمیشود. و ممکن است انسان فرض کنید یک فرشی، مثلاً سه در چهار را به ازید از این معامله کند چون مکیل یا موزون در این جا نیست. این مسئله در مورد سجّاد، در مورد کیفیت و مرغوبیت نوع در این جا مورد لحاظ است. فرض کنید که اگر این سجّاد مثلاً خطوطش خیلی متلاصقه و متراکم باشد آن قیمتش عالی است. اگر خطوطش و اینها نه، متراکم نباشد خب قیمتش ممکن است رخیص باشد، پس معلوم است این حساب نیست مطلب. و الان کم کم مذاق شرع از این جا به دستمان میآید که میزان برای ربا چیست؟ میزان تفاضلی است که ما به ازاء ندارد، التفات کردید؟ یعنی از این جا کم کم ذهن ما دارد میرود به سمت این که شارع برای ربا و عدم ربا چه معیاری مدّ نظر قرار داده است؟ مکیل بودن صرف یا موزون بودن صرف، این هست یا این که...؟