جلسه ۷

أعوذُ بِاللَه مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیم

بِسمِ اللَه الرَّحمَنِ الرَّحیم

در تفسیر این آیۀ اَلَّذِينَ يَأْكُلُونَ اَلرِّبٰا لاٰ يَقُومُونَ إِلاّٰ كَمٰا يَقُومُ اَلَّذِي يَتَخَبَّطُهُ اَلشَّيْطٰانُ مِنَ اَلْمَسِّ ... ﴿البقرة، ٢٧٥﴾ همان طوری که عرض شد نظر بعضی- چون تفاسیر اهل سنت را ما در این بحث مورد دقت قرار می‌دهیم- بر این است که منظور از يَقُومُونَ همان قیام یوم القیامه است که در یوم القیامه مثل افراد مجنون، مثل افرادی که[ قادر بر ضبط] خود نیستند، این طور ظهور و بروز پیدا می‌کنند. مانند افراد جنّ زده، ممسوس یعنی جنّ زده، یعنی جن با آنها تماس پیدا کرده است.

روایتی را نقل می‌کنند در این جا از سعید بن جُبِیر که ایشان می‌گویند که اِنَّ آکل الربّا یُبعثُ یوم القیامَة مثل المسوس اَلذی لا یستطیع الحرکة الصحیحه لانَّ الربا هو ما فی بطونه حتی افقلهم و لا یقدرون علی الاصراع. قال سعید بن جبیر تلک علامة آکل الرّبا اذا استحلوا یوم القیامة. 

روایت دیگری را نقل می‌کنند در تفسیر ابن عباس از ابی سعید خدری رضی اللَه عنه عن رسول اللَه صلی اللَه علیه و آله و سلم فی قصة الاصراع قال فانطلقهُ جبرئیل الی رجالٍ کثیر، کل رجل بَطنُهُ مثل البیت الزخم من الضدین علی؟ آل فرعون و آل فرعون یعرضون علی النار؟. پیغمبر مردانی را دیدند که خیلی شکم آنها به جلو آمده بود، خیلی بزرگ، و اینها در همان مسیر آل فرعون بودند، یعنی به دنبال آل فرعون بودند، به طرف نار حرکت می‌کردند، فیقبلون مثل الابل ؟ لا یسمعون ولا یعقلون، اینها مانند شتری که حالیش نیست، متوجه نیست، به طرف یک غذایی دارد حرکت می‌کند نمی‌فهمد، گرسنه و تشنه است می‌خواهد به طرف یک طعامی برود چطور متوجه نمی‌شود پا می‌زند به این طرف و آن طرف، خلاصه اعتدال ندارد، اینها این طور حرکت می‌کنند در یوم القیامه، لایسمعون و لا یعقلون فاذا احص بهم اصحاب تلک البطون ؟ انّی بطنه فیصرع، اینها وقتی که می‌خواهند بلند شوند، از شدت سنگینی می‌خورند زمین، دوباره می‌خواهند بلند شوند، آن ثقل آنها، آنها را دوباره می‌اندازد روی زمین، فلا یستطیعون ان یبرحوا حتی یخشؤا آل فرعون ؟ فذلک عذابهم فی البرزخ بین الدنیا والآخرة، اینها همین طور هستند تا این که آل فرعون می‌آیند و اینها را می‌گیرند و اینها را هم به جلو و عقب می‌برند، همین طور در حال حرکت در حال زمین خوردن و بر خواست هستند تا روز قیامت که در آنجا دیگر به حسابشان رسیدگی می‌شود، حدیث مفصّل است، پیغمبر می‌فرمایند: قُلتُ یا جبرئیل من هؤلاء؟ اینها چه کسانی هستند؟ قال هؤلاء الذین یأکون الربا، اینها افرادی هستند که ربا می‌خورند لاٰ يَقُومُونَ إِلاّٰ كَمٰا يَقُومُ اَلَّذِي يَتَخَبَّطُهُ اَلشَّيْطٰانُ مِنَ اَلْمَسِّ. خب این یک تفسیر راجع به این آیه که منظور از این آیه لاٰ يَقُومُونَ إِلاّٰ كَمٰا يَقُومُ اَلَّذِي يَتَخَبَّطُهُ اَلشَّيْطٰانُ مِنَ اَلْمَسِّ ، البته آن طوری که نظر مرحوم علامه بود این نبود که در روز قیامت این طور نیستند، مرحوم علامه نظرشان این بود که اصلاً حیات دنیوی آنها، زندگانی دنیوی آنها مثل افراد فرض کنید که ممسوس می‌ماند، مثل افراد جن زده می‌ماند، صحیح را با سقیم اینها عوض می‌کنند، جایشان را عوض می‌کنند. اصلاً فهم و درک از آنها سلب می‌شود. حالا در روز قیامت هم بروز باطنی‌اش به آن کیفیت هست. آن هم خب یک مسئلۀ دیگری است. ذٰلِكَ بِأَنَّهُمْ قٰالُوا إِنَّمَا اَلْبَيْعُ مِثْلُ اَلرِّبٰا این بیع مثل ربا است.