جلسه ۶

سؤال: قضیه به خاطر اینکه باید رؤیت با چشم عادی باشد نه با چشم مسلّح، نیست؟

جواب: ببینید حتی این مسئلۀ چشم عادی و مسلح هم برای همین مسئله است، ببینید مسئلۀ مهم در رؤیت قمر، فقط مسئله‌اش خروجش از تحت الشعاع است، به خاطر اینکه چون قمر در اول ماه بسیار ضعیف است، وقتی که در تحت الشعاع قرار می‌گیرد، آن شعاع قاهرۀ شمس مانع از رؤیت این قمر است تا وقتی که در ...، وقتی از نظر عرف، اینها همه ملاکاتش ملاکات عرفی است دیگر، از نظر عرف وقتی حکم به دخول [شهر] می‌شود، نه اینکه ماه یک درجه از تحت افق بیاید بالا، مثل اینکه چطور اولین شعاع خورشید دیدید در صبح، در دریا که هستید، در آن گوشه، یک هلالی، یک شعاعی، اولین چیزی که زده می‌شود، ماه این طور نیست. خورشید به واسطۀ اشعۀ قاهری که دارد شعاعش قابل رؤیت است، لذا به محض اینکه...، اصلاً از مبانی عرفی همه‌اش مبنا بر ظهور و تبیّن است دیگر، شارع هم شرع را بر مبنای عرفی نازل کرده، در صبح که می‌گویند طلوع شمس، به تمام بیرون آمدن خورشید از افق، طلوع شمس نمی‌گویند، به محض اولین تجلی و ظهور اولین شعاع از اشعۀ شمس، طلوع شمس صادق است، چرا؟ چون همین که آن اولین شعاع ظاهر می‌شود چشم آن را می‌بیند. چشم وقتی آن را دید می‌گوید: طلع الشمس. لازم نیست که طلع شمس حالا...، ولو بعد از پنج دقیقه کاملاً قرص شمس از آن تحت افق بیاید بیرون، این طلوع شمس نسبت به این قضیه صدق نمی‌کند، بلکه به اولین شعاع صدق می‌‌‌‌‌کند. اما نسبت به ماه این طور نیست، ماه به خاطر لطافتش و مقهوریتش در تحت شعاع شمس، قابل رؤیت نیست. هنگام عصر فرض کنید که الان قمر در فضا هست منتهی قابل رؤیت نیست، یعنی آن اشعۀ قاهرۀ شمس نمی‌گذارد این دیده بشود. کی این ماه و هلال قابل رؤیت است؟ وقتی که شمس در زیر افق مختفی بشود. اختفاء شمس در زیر افق باید به نحوی باشد که آن نور هلال قابل رؤیت باشد، این مقدار باید برود. لذا می‌گویند که قمر باید از تحت الشعاع بیاید بیرون. یعنی یک ارتفاعی پیدا کند که وقتی این ارتفاع را پیدا کرد، شمس رفت در زیر افق، قمر برای رائی قابل رؤیت باشد، این مقدار، هم این مقدار قابل رؤیت باشد و هم به واسطۀ حرکت ارض مخفی نشود. چون ممکن است فرض بکنید که شمس در خمس درجات فوق الافق ظاهر بشود، ولی تا خورشید می‌خواهد مختفی بشود زمین هم گشته است. پس خورشید مختفی شده است... الان هلال قابل رؤیت است ولی ارض در اینجا گشته است. این دوران ارض موجب می‌شود که قمر از دید مخفی بشود، پس این هم فایده ندارد.