جلسه ۶

أعوذُ بِاللَه مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیم

بِسمِ اللَه الرَّحمَنِ الرَّحیم

...، یک مسئله از نظر روائی است. بحث تجربه آن یک بحثی است که قابل شک نیست. یعنی همان طوری خود رؤیت مفید علم است، سایر راههای وصول به علم هم از نظر شارع حجت است، فرقی نمی‌کند. فرض کنید که من باب مثال همان طوری که رؤیت یک عین عادی، خودش موصل به حکم است، اگر فرض کنید که از نظر علمی، قطعاً خصوصیتی برای ما ثابت بشود که آن خصوصیت اقتضاء می‌کند دخول ماه را ولو اینکه به واسطۀ غیوب یا به واسطۀ فرض کنید که همان بخارها و ؟ و اینها، ماه قابل رؤیت نباشد، یا به واسطۀ جبال، انسان در یک منطقۀ جَبلی است که ماه قابل رؤیت نیست. آن وقت مسئلۀ علمی در اینجا از این باب است که چون از نظر شارع که دارد صوموا لرویته و افطروا لرویته این بر این اساس است که بسیاری ما حتی در زمان حاضر اشتباه می‌بینیم. یعنی در اعمال ریاضی محاسبات منجّمین اشتباه است. به واسطۀ این اشتباه، شارع آمده حکم را منجّز کرده در رؤیت لا بالتظنی و لا بغیر ذلک، حدس و التظنی، این نه به خاطر نفی علم است، به خاطر نفی حدس است، به خاطر نفی ظنّ است، از این نظر است. و اِلاّ نفی علم نمی‌کند. خب با توجه به اینکه ما الان در بسیاری از موارد در زماننا هذا دیدیم، اشتباه منجّمین را دیدیم و حتی در زمان سابق هم همین طور بسیاری از منجّمین اشتباه داشتند، اشتباه می‌کردند. فرض کنید که هیئنین حالا نه منجّمین، همین هیئنین، چون نجوم فرق می‌کند، همین هیئنین در تقویم غروب آفتاب را مثلاً می‌نویسند ساعت پنج و ده دقیقه، در حالتی که ما به رأی العین شعاع شمس را مشاهده می‌کنیم و یک ربع بعد شعاع شمس منتفی می‌شود در حالی که هیئی غروب شمس را پنج و ده دقیقه فرض کنید که نوشته است. خب این معلوم است در محاسبات اشتباه کرده. همین محاسبات در مورد قمر هم هست.