مرتب سازی:
جلسه ۱
5بناءً علیهذا انشاءَاللَه از امروز راجع به ربا و ملاکات برای ربا در فقه و انطباقش بر ملاکات امروز و در جوامع مختلف و مهمترین مسئلهای که در اینجا برای ما مهم است تنقیح است. اینکه ما چه نحوه بتوانیم از روایات و از مئاخذ بتوانیم به آن تنقیح ملاک در ربا برسیم تا اینکه در موارد مختلف بتوانیم احکام متفاوت خودش را حمل کنیم.
مطلب اولی که در اینجا باید صحبت بشود این است که در دو جا در آیات قران، خداوند متعال نسبت به حرمت معامله بسیار تأکید داشته و هیچ گناه و عمل حرامی را به اندازۀ این دو [مسئله]، خداوند بر آن عقاب را مترتب نکرده و مورد خطابِ با شداد و غلاظ قرار نداده؛
[مسئلۀ] اول عبارت است از نزدیکی مسلمین با کفار و ارتباط آنها با کفّار. مسئلۀ ارتباط مسلمین با کفار و نزدیکی با آنها، حتی از قتل نفس محترمه و از زنا هم [بیشتر] مورد سَخط و [غضب] الهی قرار گرفتِه، و آیات راجع به این قضیه بسیار است.
مسئلۀ دوم مسئلۀ ربا است. در مسئلۀ ربا ما میبینیم که خیلی خداوند این قضیه را مهم و عقاب بر آن را بسیار شدید قرار داده؛ حتّی در یک آیهای در اینجا مُقدمِ بر ربا را به اذن به حربٍ من اللَه و رسول، خداوند در اینجا تهدید میکند. در سورۀ بقره از آیۀ دویست و هفتاد و پنج شروع میشود تا دویست و هفتاد و نه، میفرماید که: اَلَّذِينَ يَأْكُلُونَ اَلرِّبٰا لاٰ يَقُومُونَ إِلاّٰ كَمٰا يَقُومُ اَلَّذِي يَتَخَبَّطُهُ اَلشَّيْطٰانُ مِنَ اَلْمَسِّ ذٰلِكَ بِأَنَّهُمْ قٰالُوا إِنَّمَا اَلْبَيْعُ مِثْلُ اَلرِّبٰا وَ أَحَلَّ اَللّٰهُ اَلْبَيْعَ وَ حَرَّمَ اَلرِّبٰا فَمَنْ جٰاءَهُ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّهِ فَانْتَهىٰ فَلَهُ مٰا سَلَفَ وَ أَمْرُهُ إِلَى اَللّٰهِ وَ مَنْ عٰادَ فَأُولٰئِكَ أَصْحٰابُ اَلنّٰارِ هُمْ فِيهٰا خٰالِدُونَ ﴿البقرة، ٢٧٥﴾ یعنی خُلود را مترتب بر انجام معاملات ربوی کرده، آیۀ بعد میفرماید: يَمْحَقُ اَللّٰهُ اَلرِّبٰا وَ يُرْبِي اَلصَّدَقٰاتِ وَ اَللّٰهُ لاٰ يُحِبُّ كُلَّ كَفّٰارٍ أَثِيمٍ ﴿البقرة، ٢٧٦﴾ إِنَّ اَلَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا اَلصّٰالِحٰاتِ وَ أَقٰامُوا اَلصَّلاٰةَ وَ آتَوُا اَلزَّكٰاةَ لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ لاٰ خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لاٰ هُمْ يَحْزَنُونَ ﴿البقرة، ٢٧٧﴾ يٰا أَيُّهَا اَلَّذِينَ آمَنُوا اِتَّقُوا اَللّٰهَ وَ ذَرُوا مٰا بَقِيَ مِنَ اَلرِّبٰا إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ ﴿البقرة، ٢٧٨﴾ فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا فَأْذَنُوا بِحَرْبٍ مِنَ اَللّٰهِ وَ رَسُولِهِ وَ إِنْ تُبْتُمْ فَلَكُمْ رُؤُسُ أَمْوٰالِكُمْ لاٰ تَظْلِمُونَ وَ لاٰ تُظْلَمُونَ ﴿البقرة، ٢٧٩﴾.