جلسه ۳

ممکن است یک موضوع داخل در تحت عناوین متعدده باشد، این اشکال ندارد. فرض کنید که من باب مثال شرب دوا، دوایی که طبیب به شما می‌دهد، این شرب دوا برای شما لازم است من حیث اَنهُ مثلاً یعالج اَلَم الرأس من حیث اَنّهُ یجب مثلاً شربه، من حیث اَنَّهُ یعالج المعده یجب مثلاً شربه، من حیث اَنَّهُ...، یک موضوع واحد در تحت عناوین مختلفه هست نه اینکه فقط این...، فرض کنید که در مسئلۀ شرب خمر، از لحاظ اینکه خب شرب خمر موجب اعتیاد می‌شود و اعتیاد انسان را از آن طریق انسانیت خارج می‌کند و به حیوانیت سوق می‌دهد و کل شئ هکذا یحرمُ، فمن هذا الجهة شرب الخمر یَحرم، و از این جهت که شربُ الخمر فی نفسه یعنی فی نفس الوقت، یغیِّرُ الانسانَ من الانسانیة و یدخله تحت الحیوانیة[فهذا حرامٌ،] و لهذا مست و سکران هر فعلی را انجام می‌دهد دیگر! حتی زنا با محارم می‌کند! مست و سکران زنای با محارم می‌کند، برای چی؟ بخاطر اینکه از انسانیت خارج می‌شود. این سکران از این نقطۀ نظر می‌توانیم بگوییم که حرام است. از این نقطۀ نظر که مسئلۀ خمر موجب افساد بدن است، از این نقطۀ نظر حرام است. اشکال ندارد که یک موضوع واحد در تحت عناوین متعددّه باشد. در تحت هر عنوانی، حکم مختص به آن عنوان را دارد. 

در مسئلۀ استعمال آلات موسیقی، حرمت روی نفس استعمال آلات رفته و از این باب که این استعمال آلات داخل در لهو است، آن هم داخل در حرمت رفتهِ. و لهذا مجالسی که در این مجالس غیبت و تهمت و... است...، چرا استماع غیبت و تهمت حرام است با اینکه انسان کاری را انجام نمی‌دهد؟ چون مجلس، مجلس لهو است. در روایت هم داریم، چون مجلس، مجلس لهو است، لذا استماع غیبت و استماع تهمت هم حرام است. حالا آن مُغتاب، آن کسی که غیبت می‌کند، آن مغتاب خودش فی حدّ نفسه یک حرمت اولیه دارد که خب این مغتاب دارد عمل حرامی را انجام می‌دهد، غیبت و تهمت حرام است. استماع غیبت هم به جهت لهویت که این مجلس، مجلس لهو است و به لحاظ دیگر، آن هم حرام می‌شود. این مطلبی است که بایستی که ملاحظه کنیم.