جلسه ۹

مثل اینکه در زمان مرحوم آقا یک روز یک بنده خدایی از اقوام آمد درِ منزل و یک مسئله‌ای از ایشان پرسیده بودند و خیلی هم خجالت می‌کشید و ما هم خیلی به او خندیدیم، البتّه ما کوچک بودیم، تقریباً من آن موقع شانزده سالم بود. از ایشان سوال کرده بودند که...

... در جایی که چیزهای دیگر اشکال نداشته باشد دیگر صدا که چیزی نیست که حالا فرض بکنید که اشکال داشته باشد.

علی کُل حال این مسئله غلبۀ استفادۀ مغنیه را در مجالس لهو و لعب که أشراط السّاعة 

است می‌رساند که در آن زمان اصلاً غلبه با این بوده است لذا اصلاً از حضرت سوال هم نمی‌کند که شما برای خودت می‌خواهی یا برای مجالس لهو و لعب این را می‌خواهی؟ لذا از این نقطه نظر این بطور کلی از محل و محطّ بحث خارج است.

راجع به آن مسئله‌ای که عرض شد که راجع به أشراط السّاعة بود، این را در دفترم پیدا کردم که دارد که- البته امام شناسی و اینها را ندیدم، ظاهراً در معاد شناسی است ولی من ندیدم- حضرت در مسجد الحرام بودند و به کعبه تکیه داده بودند و متکی به کعبه بودند و راجع به أشراط الساعة روایت معروفی هست که سلمان سوال می‌کند و انَّ هذا لکائنٌ یا رسول اللَه؟ حضرت می‌فرماید: إی و الّذی نفسِی بِیَده! بعد شروع می‌کنند می‌فرمایند: اِنّ من أشراط الساعة اِضاعة الصلوة و اتِّباع الشّهوات و المَیْل مع الاهواء، بعد ادامه می‌دهند می رسد به اینجا که: فعندها یکون اقوامٌ یتعلمون القرآن لغیراللَه و یتخذونه مِزامیر، معنای یتخذونه مِزامیر این است که آن را مثل مزمار می‌خوانند، چه طور صدای مزمار و فلوت و اینها یک شکل خاصی دارد، مثل کشیشهای توی کلیسا چه طور دعاهای خودشان را می‌خوانند و کش می‌دهند و بالا و پایین می‌برند، این هم اصلاً خود قرآن را مثل مزمار، کاَنّ با صدای دهانشان صدای مزمار در می‌آید، این نه این است که مزمار را همراه با قرآن استفاده می‌کنند، و یکونُ اقوامٌ یتفقهون...، ممکن است توجیه بکنند یَتَّخِذونَهُ مزامیر قرآن را مزمار می‌گیرند، یعنی همراه با مزمار قرآن را قرائت می‌کنند چه طور اینکه بعداً هم اتفاق افتاد. ولی آن معنای اول قوی است و معنای دوم نیاز به مؤنۀ دارد، و یتغنّوْن بالقرآن، این یتغنّوْن بالقرآن، این همان حرمت غنای قرآن است که عرض شد، روایت هم داریم که ایّاکُم و الحان اهَلِ الفِسقِ و الفُجور و کنائس و غیر ذلک و اِنّهُ یأتی من بعدی اقوامٌ یقرون القرآن لحن الغناء، لحن الغناء دارد. این غناء مقصود آن غناء است. یعنی غناء محرم، غنایی که در او ترجیع صوتِ مُکَدِر است و انسان را به لهو می‌اندازد، آن کیفیت. و من هم شنیدم بر حسب اتفاق. جایی بودم یک نواری آوردند و گفتند که آقا این نوار به چه کیفیت است؟ اصلاً آدم این نوار را گوش می‌داد، انگار مجلس رقص است و صدا و تُن صدا، صدای مُلهی بود! یعنی حالت وجد و رقص و اینها برای انسان پیدا می‌شود. و این فرق می‌کند با آن روایات دیگری که بعضی از آنها را هم اهل تسنن نقل می‌کنند که لَیسَ منّا من لم یتغنوْ بالقرآن که از پیغمبر روایت است یا از امام علیه السلام است که تغنّوْ بالقرآن، که آن غناء منظور فقط صرف ترجیع و تحسین صوت است، آن غناء منظور است. و یتغنّون بالقرآن منظور این است که قرآن را با همین غنای مصطلح که رایج شده است انجام می‌دهند. این تتمۀ آن بحث.