جلسه ۵

آیۀ دیگری که باز در این جا استدلال شده، البته نه مثل سایر آیات دیگر، ولی رائحۀ او از این آیه استشمام می‌شود، این را شیخ الاسلام طبرسی در تفسیرشان در ذیل این آیات در سورۀ نجم بیان می‌کنند؛ أَ فَمِنْ هٰذَا اَلْحَدِيثِ تَعْجَبُونَ ﴿النجم‌، ٥٩﴾ وَ تَضْحَكُونَ وَ لاٰ تَبْكُونَ ﴿النجم‌، ٦٠﴾ وَ أَنْتُمْ سٰامِدُونَ ﴿النجم‌، ٦١﴾ کَشّاف از زمخَشری نقل می‌کند که می‌گوید أَ فَمِنْ هٰذَا اَلْحَدِيثِ تَعْجَبُونَ... در لغت هم به معنای غناء آمده است، به معنای تحیّر هم آمده است، یقول شخصٌ لِجاریّة اِسمدی لنا این اِسمِدی ایْ غَنّی به معنای غناء می‌آید، برای ما غناء کن. مضمون آیه به این تفسیر این طور می‌شود: آیا شما از این قرآنی که آمده تعجب می‌کنید؟ چون اینها در مقابل این قرآن و افرادی که قرآن می‌خواندند بعضی ها را می‌آوردند که آنها هم شروع می‌کردند به لهو و لعب و خواندن اشعار جاهلی و اشعار عاشق و معشوقی و از این چیزها و با این چیزها مردم را به طرف خودشان می‌کشیدند و جلب می‌کردند تا این که مثلاً مردم نروند به طرف کسی که دارد قرآن می‌خواند یا نروند به طرف جایی که صدای قرآن از آنجا می آید و ببینند که چه خبر است؟ شما تصور کنید از یک جا صدای قرآن می‌آید آن طرف هم ترانه گذاشته‌اند با بلندگو، خب مردم می‌روند آنجا دیگر که مثلاً صدای فلان خوانندۀ کذا را بیاورند بگذارند با دف و نی و این آلات و اینها، شما ببینید مشتریهای کدام یک از این دو محفل بیشتر است و مجلس کدام گرمتر است؟ اینها هم در قبال این. أَ فَمِنْ هٰذَا اَلْحَدِيثِ تَعْجَبُونَ 

سؤال: دلالت بر اعم بودن می‌کند، اعم از غناء و غیر غناء 

جواب: بله دیگر. معنای سَمَد یَسمُدُ ایْ غنّیٰ به معنای غناء می‌آید، البته در لغت به معنای تحیّر و اینها هم هست ولی آن چه را که می‌خواند با این آیه وَ أَنْتُمْ سٰامِدُونَ یعنی شما می‌خندید و مسخره می‌کنید وَ تَضْحَكُونَ می‌خندید به این آیات و توجه نمی‌کنید، وَ أَنْتُمْ سٰامِدُونَ دنبال غناء می‌روید و به آن سمت کشیده می‌شوید. بیایید ببینید در این آیات چه هست؟ به این جا بیایید. این آیات حکایت از این چیزها می‌کند که زمخشری در این جا سمَدَ را به معنای غناء قرار داده و با معنای آیه هم جور در می آید. اگر سٰامِدُونَ را به معنای متحیّرون بگیریم، می شود حالا فرض کنید که آن را هم به یک نحوی تأویل کرد که[قابل قبول باشد،] یعنی گیج هستید، چکار دارید می‌کنید؟ اصلاً خودتان می‌فهمید؟ این آیات را می‌شنوید و اصلاً سَر سَری از آن رد می‌شوید! یعنی خدا دارد آنها را مورد خطاب قرار می‌دهد که اصلاً عقل خودتان را به کار انداختید؟ فهمتان را به کار انداختید؟ مثل افراد حیران که نمی‌فهمند چه راهی دارند و چه طوری ...؟ علی ای حال از این آیات یک نحوه استفاده‌ای شده ولی روایتی در این زمینه نیست.