جلسه ۲

سؤال: کاملاً یکی شد. چون در غناء هم شعر را به یک سبک خاصی خواندند که خوشی و طرب داشته باشد.

جواب: می‌خواهم عرض کنم که ترانه اخص از غناء است. معنا، معنای تساوی ندارد. شما ترجمه را منظورتان بود که معادل، من عرض کردم که معادل نیست. غناء اعم از این ترانه و تصنیف می‌تواند باشد.

البته از نظر لغوی، ترجیع صوت و تغییر الحان در حنجره را غناء می‌گویند. ترفیع صوت را غناء می‌گویند. کسی که صدایش را تخفیض و ترفیع کند، ادارۀ لحن در حنجره. به عبارت دیگر و به حساب ما چهچهه زدن، این می‌تواند باشد. در خود گلو صدا را کم و زیاد کردن، این غناء است. مثلاً فرض کنید که روی این حساب ما می‌توانیم این قاریان قرآن مثل عبدالباسط و ... که اینها آیات قرآن را تخفیض و ترفیع می‌کنند و در گلو می‌پیچانند صدا را، همۀ اینها را جزء اقسام غناء به حساب بیاوریم چون ترجیع بر این صدق می‌کند- البته روایاتی هم هست که خب حالا روایات را هم عرض می‌کنیم- به عبارت دیگر صِرفِ حُسنِ کلام را غناء نمی‌گویند، کسی که صدایش قشنگ و جمیل است. بعضی‌ها هستند اصلاً صدایشان جمیل است و لو اینکه غناء هم نداشته باشد. اصلاً خود صدا گیرایی دارد. اصلاً حتی صحبت هم می‌کند، درس هم می‌خواهد بدهد، کسی که دیگر در درس نمی‌آید صدا را در گلویش بپیچاند! می‌خواهد مطلب را بگوید صدا گیرا است. هم مرد این طور است که صدایش ممکن است گیرایی داشته باشد[و هم زن.] لذا سخنگویان و مجریان رادیو و تلویزیون را از افرادی انتخاب می‌کنند که خوش صدا باشند. یعنی صدای آنها جذب کند در حالتی که آنها به دنبال ترجیع و تخفیض و ... نیستند. اصلاً اصل صدا...، حالا ممکن است در حال سخنگویی هم این کار را انجام بدهند ولی...، نه اصلاً خود تُن صدا و خود کیفیت صدا، صدای جاذب هست. و در زن هم همین طور است. بعضی زنها هستند که فرض بکنید که اینها صدایشان معمولی است و بعضی زنها هستند که حتی عادی هم که صحبت می‌کنند یک لطافت خاصی در صدای اینها هست، به این غناء نمی‌گویند، یعنی به حسن صوت غناء نمی گویند بلکه تحسین صوت را غناء می‌گویند. تحسین و ترجیع، اینها غناء است. یعنی اگر زن یا مرد به همین صدای خودش نُت بدهد، به صدای خودش تخفیض و ترفیع بدهد، بالا و پایین بیاورد، در گلوی خودش صدا را بگرداند، با صدا بازی کند، لعب بالصوت، به این غناء می‌گویند. این عبارت است از غناء. غناء عبارت است از اینکه قاری با صدای خودش لعب کند، بازی کند، تخفیض و ترفیع کند. در یک جا آهسته کند، در یک جا بلند، این معنا معنای غناء است.