جلسه ۱

چرا به صوت حسن در این‌جا می‌گویند صوت حسن؟ نمی‌توانیم بگوییم که لِعَدَمِ احتِیاجِهِ اِلی شیء آخَر. این غلط است. حالا نسبت به مرأه می گوییم لِعَدَمِ احتیاجِها اِلی الزّینة امّا نسبت به صوت حسن لِعَدَمِ احتیاجِهِ اِلی شَیءِ؟ معنی ندارد این را بگوییم. ولی از این‌جا متوجه می‌شویم که آن معنا و اصلی که در مورد غناء و در مورد پروردگار متعال، در مورد مرأه و همین طور در مورد اَلمَرأة الجَمیله و امثال ذلک گفتیم همین اصل در مورد الصوتُ الحسن هم در این‌جا می‌آید. صوت حسن آن صوتی است که از این نقطۀ نظر...، ... نقاط ضعف در آن هست، خب این طبعاً حسن نخواهد بود، این غیر حسن است. پس صوتی می‌تواند حسن باشد که نقاط ضعف و نقص را نداشته باشد. لذا از این جا به این نکته می‌رسیم که بی‌خود برای صدای غناء نیامدند غناء را انتخاب کنند، این معنای غنایی را که در این جا ایشان دارند بیان می‌کنند، در واقع لوازم صوت حسن را آمدند این جا بیان کردند نه این که تعریف غناء به صوتٌ فیه تطریب و صوتٌ فیهِ ترقیقٌ، اینها از لوازم است. یعنی اگر یک صدا بخواهد صدای حسن باشد باید در آن صدا ترجیع باشد، باید در آن صدا ترقیق باشد، باید در آن جا صدا صعود و نزول باشد، ارتفاع و انخفاض باید در صدا باشد تا صدا حسن باشد، باید در آن صدا فرض کنید که تطریب باشد، انسان را به طرب بیاورد، این صدای حسن صدایی است که انسان را به طرب می‌آورد.

البتّه این را فراموش نکنید که یک وقتی ممکن است که انسان- حالا در معنای غناء می‌آییم بیان می کنیم- به تطریب هم نیاید، صدا قشنگ باشد ولی صوت، صوت مُبکی باشد، این ممکن است. لازم نیست که حتماً...، طرب معنایش حالت انبساط و انفتاح و ضحک و امثال ذلک نیست که حالت ترقّص برای انسان پیدا بشود بلکه معنای غناء - با توجه به مطالبی که فردا تتمّه‌اش را عرض می‌کنیم- این است که اِخراجُ الاِنسان عَن حالِه المُستَویٰ اِلی حالَةٍ اُخریٰ، این را به معنای غناء می‌آییم بیان می کنیم. یعنی از یک حالت عادی...، فرض کنید همین الان که من دارم با شما صحبت می‌‌کنم، الان که من دارم بحث می‌کنم، شما خروج عَن حالٍ اِلی حالٍ نشدید، عادی هستید یعنی به همان کیفیّتی[ که قبلاً بودید باقی ماندید،] حالا ما که صدایمان صدای انکر الاصوات است، حالا اگر یک کسی صدای خیلی قشنگی داشته باشد، به محض این که یک شعر می‌خواند یا آیه ای از آیات قرآن می‌خواند، یک مرتبه شما می‌بینید تبدّل و تغیّر حال دارد پیدا می‌شود، این مال چیست؟ مال غناء است. این افتراق بین صوت عادی و صوت غیر عادی است. من همین آیه را می‌خوانم يٰا أَيُّهَا اَلَّذِينَ آمَنُوا اِرْكَعُوا وَ اُسْجُدُوا وَ اُعْبُدُوا رَبَّكُمْ وَ اِفْعَلُوا اَلْخَيْرَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ ﴿الحج‌، ٧٧﴾ یا إِنَّ اَلَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا اَلصّٰالِحٰاتِ لَهُمْ جَنّٰاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا اَلْأَنْهٰارُ ذٰلِكَ اَلْفَوْزُ اَلْكَبِيرُ ﴿البروج‌، ١١﴾ خٰالِدِينَ فِيهٰا حَسُنَتْ مُسْتَقَرًّا وَ مُقٰاماً ﴿الفرقان‌، ٧٦﴾ الآن شما معنا ومفهوم آیه را متوجه شدید، ولی تبدّل حال برایتان پیدا شد؟ نه، عادی است. تبدّل حالی نیست. یک وقتی از مفهوم آیه تبدّل حال پیدا می‌شود، آن به غنا کاری ندارد. ممکن است یک شخصی...