جلسه ۸

... یا مستند به خبری باشد که آن خبر قابل برای تأویل نباشد. اما اگر ما در اینجا اخباری داشتیم که آن اخبار قابل تأویل بود و این اجماع مستند به آن اخبار بود، در آنجا قطعاً این اجماع اجماع حدسی خواهد بود و اجماع حدسی یک شاهی برای ما ارزش ندارد، ابدا. به جهت اینکه آن ملاکی را که در باب شهادت خبر ثقه بر قبول قول امام بر حس، ما آن ملاک را داشتیم ما آن ملاک را در اینجا فاقد هستیم و این اجماع ما اجماع فتوایی است نه اجماع حسی است که حکایت از قول و فعل و تقریر امام علیه السلام بکند، چه برسد به اینکه در یک همچنین زمینه‌ای ما این همه روایات مخالف هم در اینجا داریم.

حالا در یک همچنین موردی که روایات ناهیه این قدر است، روایات مخالف هم وجود دارد و در اینجا مخالف با این اجماع هم وجود دارد مثل ابن عقیل و ابن جنید و شیخ طوسی و شیخ مفید و امثال ذلک، علاوه بر اینکه موضوعاً اجماع محقق نیست، لو فُرِضْ هم که اجماع محقق باشد این اجماع چون مستند به حدس است نه مستند به حس، این اجماع برای ما حجیّت ندارد چه طور اینکه اجماعی که در باب انفعال ماء بِئر است، این اجماع در زمان محقق اوّل شکسته شد و مرحوم علامۀ حلی بر خلاف اجماع آمد فتوا به عدم انفعال ماء بئر داد، گرچه فتوایش از نظر ما مخدوش است، ولی در هر صورت چون این اجماع مستند به حدس بود و اجماع فتوایی بود نه اجماع حکم ظاهری و حکم ضروری، چون اجماع اجماع فتوایی بود لذا محقق و مرحوم علامه آمدند در قبال این اجماع قیام کردند و ایستادند. بناءً علیهذا این اجماع برای ما لو فُرض که موضوعاً محقق باشد، اوّلاً محقق نیست، لو فُرض هم که محقق باشد این اجماع برای ما حجیّت ندارد. در قبول شهادتی که می‌کنند، یک وقتی شما می‌آیید با چشمتان می‌بینید که این قاتل این مقتول را در اینجا کشت، در اینجا شما می‌توانید شهادت به قتل این بدهید امّا اگر آمدید یک مرتبه یک مقتول را دیدید، یک چاقوی خون آلود و متلوث به دم هم در دست این شخص دیدید، آیا شما در اینجا می‌توانید به شهادت حس شهادت بر قتل بدهید یا نه اینجا دیگر سراغ حدس می‌روید؟ چون در اینجا این مقتول است و این شخص قائم است و بیده سکینٌ متلوث بالدّم و لم یکن احدٌ غیر هذا، فانّا نفهم اَنَّ هذا هو القاتل، این می‌شود شهادت حدسی و شهادت حدسی فایده‌ای ندارد.