جلسه ۸

أعوذُ بِاللَه مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیم

بِسمِ اللَه الرَّحمَنِ الرَّحیم

مرحوم آقای حکیم دربارۀ صحیحۀ محمد بن مسلم که در آنجا دارد سئلتُ عن آنیة اهل الکتاب، (یهود و...) حضرت فرمودند: لا تأکل فی آنیتهم اذا کانوا یأکلونَ فیه المیتة و الدم و لحم الخنزیر، ایشان در اینجا قائل به این هستند که این روایت دلالت بر مدّعا ندارد چون شرط مفهوم ندارد.

[اشکال بر کلام مرحوم حکیم] 

عرض شد که اولاً: این از مواردی است که حتماً شرط باید در اینجا مفهوم داشته باشد، به جهت این که ذکر شرط با توجه به حرمت ذاتیّۀ مشرکین، این القاء به تهلکه است و القاء در حرام است و بر امام علیه السلام جایز نیست که در مقام بیان، این مطلب را بگویند.

مطلب دوّم این که شرط در جایی مفهوم ندارد که نفس ذکر خود شرط در آنجا مفید باشد نه این که ذکر او در آنجا اصلاً مفید نباشد، ذکر شرط مفید است ولکن آن مفهوم شرط در آنجا نیست، لحاظ نمی‌شود، حالا یا بخاطر تأکیدی یا به خاطر علةٍ اُخریٰ ذکر آن شرط را می‌کنند که در آن موارد ما می‌گوئیم که شرط مفهوم ندارد، امّا در ما نحنُ فیه که اصلاً تأکید در اینجا معنا ندارد بلکه بواسطۀ نجاست ذاتیّه که خود نجاست ذاتیّه موکّد است، مثل نجاست لحم و خنزیر است، دیگر در اینجا اصلاً ذکر شرط( اذا یأکلونَ لحم الخنزیر) در این صورت لغو خواهد بود نه اینکه مفید است و شرط در اینجا مفهوم ندارد. این هم دوّم. 

سوم اینکه خود مرحوم آقای حکیم در بحث انفعال ماء قلیل در بحث کُر و در بحث طهارات، قائل به مفهوم شرط هستند؛ الماءُ اِذا بَلَغَ قَدرَ کُرٍّ لم یُنَجِّسهُ شی، در آنجا یکی از ادلّۀ انفعال ماء قلیل را در مقابل بعضی از امامیّه همین ادلّۀای که در آنها شرط مذکور است می‌دانند. الماءُ اِذا بلغَ قَدرَ کرٍّ لم ینجّسهُ شی معنایش این است که الماء اذا لم یبلغ قَدرَ کرٍّ ینجّسهُ شی، حالا ینجّسُهُ کل شی اَو ینجّسُهُ بَعضُ الاجناس، در این خلاف است که نقیض سالبۀ کلیّه آیا موجبۀ جزئیه است؟ چون نقیضش که موجبۀ جزئیه است، آیا این روایت دالّ بر ینجّسُهُ بعض الاشیاء است یا ینجّسُهُ کلُّ الاشیاء است؟ علی ایِّ حال بالاخره ینجّسُهُ شیءٌ ما هم باشد برای مطلب کفایت می‌کند که در مقابل کُر که کُر در آنجا لا ینجّسُهُ کلٌ شی. در پس بنابراین در اینجا مطلب ایشان قابل دفاع نیست.