جلسه ۶

أعوذُ بِاللَه مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیم

بِسمِ اللَه الرَّحمَنِ الرَّحیم

راجع به این آیه من [تعدادی] از تفاسیر را دیدم. تفاسیر شیعه همه معمولاً در یک زمینه بحثشان را قرار دادند، تفاسیر اهل سنت هم مطلبشان قریب به هم بود.

مثلاً در تفسیر منهج الصادقین، ایشان می‌فرمایند که معنای نجَس عبارت است از آن چیزی که باید از آن اجتناب کرد، حالا این اجتناب یا به خاطر جهت باطنی آنهاست یا- همان طوری که بعضی‌ها گفتند‌اند- به لحاظ عدم اجتناب آنها از غسل و جنابت و مبالات آنها با نجس که غلبه می‌کند معنای نجاست در آنها، بخاطر آن است. 

یا در تفسیر کنز الدوائب ایشان می‌فرمایند که: ظاهره اَنّ اعیانَهُم نَجِسَه، ظاهر آیه و یؤیَّدهُ قُولُه تعالی: …. فَلاٰ يَقْرَبُوا اَلْمَسْجِدَ اَلْحَرٰامَ… ﴿التوبة، ٢٨﴾ که قُرب مسجد الحرام را دلیل بر عین نجاست می‌دانند در حالی که اگر ما فَلاٰ يَقْرَبُوا اَلْمَسْجِدَ اَلْحَرٰامَ را به معنای تأکید نگیریم چون ممکن است که بگوئیم به معنای تأکید و مبالغۀ در احتراز از دخول مسجد است، اگر به معنای تأکید نگیریم این دلیل بر خلاف می‌شود چون قرب مسجد الحرام همان طوری که اهل تسنن قائل هستند منظور حرم است، حرم محدوده‌ای دارد و به چهار فرسخ در چهار فرسخ - البته از چهار فرسخ کمتر است- حرم اطلاق می‌شود، مواردش فرق می‌کند. و دخول عین نجس در حرم اشکالی ندارد اگر به لحاظ عین نجاست باشد، به جهت این که سگ در حرم می‌آید و می‌رود و کسی ممانعت از آن نمی‌کند و خود عنوان نجاست که در حرم باشد، این عنوان نجاست هیچ ارتباطی با نفس حرم ندارد. پس بنابراین ما نمی‌توانیم بگوئیم که این فَلاٰ يَقْرَبُوا دلیل می‌شود بر این که اعیانُهم نجسه هست. بله... 

سؤال: ...؟

جواب: خب این دلیل بر این نیست که عین آنها نجس است. ببینید ما می‌خواهیم از این فَلاٰ يَقْرَبُوا استفاده کنیم منظور از ... اَلْمُشْرِكُونَ نَجَسٌ ... ﴿التوبة، ٢٨﴾ عین نجاست است. این عین نجاست را شما از...، شما می‌توانید بگوئید که، با یک عبارت دیگر همان طوری که گفته‌اند قَیل لِخُبث باطِنِهم از آن باب جنبۀ تأدیبی در آنجا است، استفادۀ حکم ظاهری از این خلاف است. خلاف استدلال در این جا استفاده می‌شود.