جلسه ۱۷

ولکن این مساله مخدوش است:

اولاً؛ صرف اضطراب در روایات، دلالت بر عدم موضوعیت آن از جانب شرع می‌کند چون اگر موضوعیت یک موضوعیت بتّیه بود این اضطراب در سنوات و بدون هیچگونه توجیهی این در اینجا وجهی ندارد. این یک.

ثانیاً؛ در خود روایات ما می‌بینیم احتلام و حیض را علت برای بلوغ می‌دانند. این هم جهت دوم برای این است که سنوات در اینجا هیچگونه دخالتی ندارد بلکه در اینجا اماره‌ی برای بلوغ است. 

جهت سوم اینکه خود انطباق روایات ثلاثة عشر و همین طور خمسة عشر بر تحقق خارجی آن، حکایت از غلبه‌ و حکومت و ترجیح این روایات بر روایات تسعة عشر و ثلاثة عشر و مادون دارد.

جهت چهارم این است که اصلاً بلوغ یک امر خارجی است و امر خارجی رفع و وضعش به ید شارع نیست که حالا شارع بخواهد در اینجا وضع کند بلوغ را در این سال یا رفع کند بلوغ را در این سال. این بلوغ یک امر خارجی است و تغییر و تحولی است که در شخص پیدا می‌شود.

روی این حساب ما می‌توانیم بگوییم فقهایی که آمدند نه سال را وجه برای بلوغ دانستند اصلاً ما نمی‌توانیم هیچ وجه وجیهی برای این فتوا در اینجا پیدا کنیم بلکه حتی خود عمل به روایات، خودش نافی همین روایاتی است که دال بر تسعة سنوات می باشد. مضافاً به اینکه در صورت شک، همان استصحاب عدم بلوغ در اینجا جاری است و حکم به عدم بلوغ نسبت به بناتی که تسعة سنوات بر آنها گذشته است، ما می‌توانیم در اینجا داشته باشیم. این هم یک مساله که مربوط به قضیه‌ی جمع بین روایات است و اشکالی که بر کلمات فقهاء در اینجا وارد می‌شود. این یک مساله.

مساله‌ی مهمی که در اینجا می‌ماند این است که خب مطلب بلوغ یک مطلب تکوینی است ولی ما می‌بینیم در روایات احکامی روی بلوغ بار است، یعنی تکالیف مترتب بر بلوغ است، اینجا جای اشکال است به جهت اینکه همیشه بحث فقهی بر آثار و نتایجی که مترتب بر آن موضوع است بار می‌شود. فرض کنید که خود بلوغ من حیث هوهو هیچ نتیجه و بحث نافع فقهی نیست بلکه منظور از بحث، آن تکالیف و نتایجی است که بر این قضیه مترتب است. پس بحث کردن راجع به اینکه بلوغ آیا در نه سال است یا در سیزده سال و در سی سال و چهل سال، برای ما نفعی ندارد. بلوغ یک مساله‌ی خارجی است که حالا یا شما بگویید به نه سال منعقد است و ده سال و بیست سال و سی سال یا اینکه شما بگویید که به تحقق حیض و احتلام محقق است یا اینکه شما بگویید که به انبات شعر محقق است، هیچ از این نقطه‌ی نظر نفعی برای ما ندارد مگر اینکه نتیجه‌ی مثبتی بر این مساله بار بشود، که آن نتیجه عبارت است از تعلق تکلیف. این مطلب برای ما مهم است که تعلق تکلیف آیا بر نه سال حمل است یا بر سیزده سال است یا تعلق بر خمسة عشرة سنوات است؟ آیا تعلق تکلیف بر احتلام است؟ بر ...؟ دربارۀ این مطلب ما باید صحبت بکنیم.