جلسه ۱۶

یا اینکه در خبر عبداللَه بن سنان عن ابی عبداللَه علیه السلام إذا بلغ الغلام ثلاث عشر سنه کتب له الحسنه و کتب علیه السیئه و عوقب. و در جاریه می‌فرماید: اذا بلغ تسعة سنین فکذلک. بعد حضرت این را در انتهایش می‌فرماید که چرا تسعه سنین؟ و ذلک أنها تحیض لتسعة سنین، یعنی حضرت در اینجا علّت را آورده. پس بنابراین این علّتی که در اینجا می آورد آن علّت در اینجا مورد لحاظ است نه تسعة سنینی که حضرت می فرماید و نه ثلاث عشر سنینی که در آنجا نسبت به پسر می‌فرماید. علّت برای بلوغ، حیض و احتلام است، این ملاک است. پس ما از روایات این را می‌فهمیم که آنچه که ملاک برای بلوغ است عبارت است از طمث برای دختران و احتلام برای پسران. این مسأله هم از آیات و هم از روایات بیان شد.

پس ملاک نه ٩ سال است نه ١٣ سال است و نه ١٥ سال است و نه ٢٠ سال است و نه ١٠٠ سال. اصلاً ملاک زمان نیست، آنچه که ملاک است طمث است و احتلام. این مسأله است. و آنچه که در روایات به عنوان ١٣ سال و ١٥ سال و در بعضی‌ها ٩ سال است تمام اینها عنوان عنوان مشیر است یعنی حضرت می‌خواهد این را بفرماید که چون در این سنین- حالا بعضی‌ها در ٩ سال می‌شوند، بعضی‌ها در ١٣ سال، بعضی‌ها در ١٥ سال- چون در این سنین بلوغ انجام می‌گیرد از این باب امام فرموده ٩ سال، تسعة سنین، چون دیگر در سنّ ١٣ سال، دیگر قطعاً ١٣ سال تمام بشود در ١٤ سال دختر طمث می‌شود لذا امام طمث را دیگر برای دختر بیش از ١٤ ذکر نکرده ولی برای پسر روایات خمسة عشر هم داریم. این که برای پسر روایات خمسة عشر داریم بخاطر این است که بلوغ در ١٥ سال هم احتمالش زیاد است که خیلی از افراد هستند که در مناطق مختلفه با اتمام خمسة عشر سنوات است که آن احتلام پیدا می‌شود ولی برای دختر آنچه را که آمار و تحقیقات نشان می‌دهد دیگر ١٣ سال تمام شود و وارد ١٤ سال بشود دیگر تقریباً می‌توانیم بگوییم صد درصد ، یا اگر صد درصد نگوییم دیگر٩٠ درصد دیگر این مسألۀ حیض در اینجا انجام می‌شود.