جلسه ۱۶

فعلی هذا مسألۀ ما در بلوغ عبارت است از همان وقتی که این تغییر در دختر پیدا بشود و آن تغییر در پسر پیدا بشود که در پسر به طور غالبی معمولاً ١٥ سال تمام است، حالا ممکن است ١٤ سالگی هم باشد، حتّیٰ ١٣ سالگی هم دیده شده که احتلام برای آنها پیدا شده، در مناطق مختلفه، حارّه، مناطق بارده، اینها برایشان اتّفاق می‌افتد. آن وقت از اینجاست که ما علّت این اختلاف در روایات را پی می‌بریم که چرا در روایات مختلف است. یعنی از نقطۀ نظر عرفی ما می‌بینیم مبنای شارع در اطلاق بلوغ بر پسرها و دخترها با مبنای عرف فرقی نمی‌کند و صحیحۀ علیّ بن جعفر و امثال ذلک می‌گویند که در شرع مبنا چیست، امام علیه السّلام در شرع مبنا را بیان می‌کند که مبنای شرع برای بلوغ همان مبنای عرف است؛ چطور در عرف اگر که دختر طمث بشود می‌گویند این دیگر آمادگی برای ازدواج دارد، آن وقت بر همین اساس لذا می‌گویند ازدواج قبل از طمث حرام است، دخول قبل از طمث حرام است برای دختر، باید طمث بشود، یعنی آمادگی برای ازدواج پیدا بشود. ولی برای پسر نه، پسر که مشکلی ندارد، حالا پسر قبل از احتلام هم باشد اشکال ندارد، حالا برای دختر ممکن است یک مانعی پیش بیاید، حالا برای این پسر که مشکل نیست. ولی در هر صورت تغییر و تبدّل برای اینها در همین ایّام احتلام و ایّام طمث است، همین را هم شارع آمده بیان کرده لذا گفته که برای پسر ١٥ سال تمام است الاّ اینکه قبل از این احتلام پیدا بکند، برای دختر ١٣ یا ١٤ سال است الاّ اینکه قبل از این طمث بشود. این معنا این است که ملاک طمث است برای دختر و احتلام است برای پسر در هنگام بلوغ. بعد حالا وقتی که ملاک این طور است ما متوجّه می‌شویم سنّی را که در روایات بیان شده سنّی است که با این ایّام منطبق است یعنی سنّ ١٣ سالگی برای دختر...، لذا در بعضی موارد ١٣ و ١٤ را برای پسر و دختر یکی می‌شمارند، یعنی یک اندازه است، یعنی بین دختر و پسر فرقی نیست. روایت ١٣ سال دلالت بر همین مسأله می‌کند که...