جلسه ۱۶

مطلب دوم این[است] که لوازم این بلوغ را [چگونه]حمل [کنیم؟]

اگر این لوازم، وجوب طاعات و عبادات و اینها است خب این در این موقع برای اینها واجب می‌شود و بایستی که اینها در این موقع انجام بدهند.

اگر[این لوازم،] اجرای حدود است، این اجرای حدود مُترتّب بر این است که آن رشد عقلی نسبت به قبح معصیت را داشته باشند و ما نمی‌توانیم به صرف بلوغ، اجرای حدود را بر این بلوغ مترتب کنیم. چه طور در مورد دفع مال به یتیم، بلوغ شرط نبود بلکه ….. فَإِنْ آنَسْتُمْ مِنْهُمْ رُشْداً …. ﴿النساء، ٦﴾ شرط بود و آن فَإِنْ آنَسْتُمْ مِنْهُمْ رُشْداً بعد از اجرای حدود است، یعنی آن مسألۀ فَإِنْ آنَسْتُمْ مِنْهُمْ رُشْداً یک مرتبه بالاتر از اجرای حدود است چون اجرای حدود خب می‌فهمد این حرام است و اگر فرض کنید که بخورد حد دارد یا اگر دزدی بکند دست را می‌‌برند، در سن ١٦ و ١٧ و ١٨ سالگی مثلاً اینها در این حدود مشعر به این مسئله هستند، می‌شود گفت[که در این سن حد جاری می شود] ولی مسألۀ دفع مال، خصوصاً که ما در آن روایت گفتیم که مال، مال کثیر است، در مال کثیر آن مسأله از ١٧ سالگی و ١٨ سالگی بالاتر است، در این مسأله شاید ٢٠ و چند سالگی اقتضاء بکند که شما مال را بپردازید و بعد هم می‌گوید شاهد بر آنها بگیرد.

پس بنابراین ما دو مطلب داریم:

یک مطلب آن بلوغی است که آن بلوغ رسیدن به یک مرتبۀ خاصی است که در آن مرتبۀ خاص پسر و دختر به آن مرتبه می‌رسند و آن عبارت است از اینکه پسری که در ١٥ سالگی باشد این آثار را داشته باشد، احتلام و اینها پیدا بکند، این در این مرتبه است. خب این وقتی که به این مرتبه رسید احساس تکلیف در وجود او پیدا می‌شود که باید نسبت به قضایا و مسائل و اینها دارای این وزان و اینها باشد. دختر هم همین طور در سن ١٣ سالگی. و ما گفتیم که اغلب[در سن ١٣سالگی این احساس تکلیف در او پیدا می شود،] اصلاً کمتر از ١٣ سالگی معنا ندارد، یعنی رشد عقلی نسبت به دختر اصلاً در کمتر از ١٣ سالگی مفهوم ندارد تا اینکه ما بخواهیم...، لذا آن روایات را ما به جنبۀ اصل اوّلی قرار می‌دهیم و روایاتی که ٩ سال است در موارد استثناء قرار می‌دهیم. یعنی در مورادی که دختر٩ سالش هست ولی در عین حال آن رشد عقلی خود را در اینجا پیدا کرده، باز این شخص را می‌توانیم بگوییم که در اینجا بالغ است و باید انجام بدهد، یعنی اگر رشد عقلیش رسید این طور است.