جلسه ۱۶

یا فرض کنید که در مورد صلاة جماعت هم عرض کردم که در مورد صلاة جماعت هم می گویند که یری الإمام أو یری من یری الإمام؛ منظور در اینجا این نیست که حتماً امام را ببیند، منظور در اینجا این است که آن اتّصال برقرار باشد ولو اینکه چندتا واسطه هم در آنجا بخورد. پس این معنا معنای متفاهم عرفی است در اینجا.

حالا صحبت در این است که با توجّه به این روایاتی که الآن در اینجا آمده، در یک جا ١٣ سال و ١٤سال، در یک جا ٩ سال، در یک جا ١٥ سال برای پسر و این حرف‌ها، اهل تسنّن که اصلاً می‌گویند ١٥ سال کمتر نه دختر و نه پسر هیچکدام از اینها بالغ نمی‌شوند. ما در اینجا می‌گوییم که روایاتی که آمده سن را مطرح کرده اصلاً سن در اینجا حجّیّت ندارد؛ سن در اینجا به عنوان چیست؟ طرحش هیچ جنبۀ عقلایی ندارد که فرض کنید که امام علیه السّلام بگوید چون ٩ سال از این گذشته باید این بالغ بشود، ٩ سال گذشته و هیچ تغییر و تحوّلی در او پیدا نشود! زمان یک امر اعتباری است، امام هم نمی‌تواند این را در اینجا برای ما به یک امر مشخّص بیان کند. امام یک امر اعتباری را که نمی‌تواند دلیل برای بلوغ قرار بدهد، باید یک امر واقعی باشد، یک امر خارجی باشد. اگر هم قرار بدهد ما باید به دنبال محمل و توجیه بگردیم که چرا امام علیه السّلام این کار را کرده؟

در اینجا ما متوجّه این قضیه می‌شویم که پس منظور از روایات در اینجا، منظور مسألۀ طمث است. در مسألۀ طمث است که آن آمادگی برای تغییر و تحوّل در دختر پیدا می‌شود و می‌تواند که نطفه برای او منعقد بشود و همین طور برای پسر حُلُم و احتلام است که دالّ بر این است که آن تغییر و تحوّلِ خروج از طفولیّت به مرتبۀ رجولیّت برای او در اینجا پیدا شده؛ این است. حالا در اینجا بر طبق موارد زمان و اختلافات، ما می‌بینیم روایات هم در اینجا مختلف است. در بعضی از موارد خب مثلاً ٩ سالگی خروج از یُتم است، [چون] طمث پیدا می‌شود. برای بعضی‌ها ١٠ سالگی، برای بعضی‌ها ١٢ سالگی ولی دیگر اغلب آنچه را که خود ما بررسی کردیم و می‌بینیم می‌گوییم دیگر از ١٣ سال به تأخیر نمی‌افتد، خیلی به ندرت اتّفاق می‌افتد، اینها را شما باید بدانید دیگر، شما باید به ما یاد بدهید! که در ١٣ و ١٤ سالگی دیگر طمث برای اینها یک مرتبۀ غالبیّت پیدا می‌کند، یک مرتبۀ...، و الاّ بالاتر از ١٤ سالگی هم دیده شده که دختران طمث نشدند. بنده خودم سراغ دارم، می‌شناسم، عیال بعضی از همین رفقا را، دوستانم را می‌دانم که ایشان حتّیٰ ١٥ سال و ١٦ سالش هم که شده بود طمث نشده بود. حالا موانعی وجود دارد که نمی‌شود، بالأخره از لحاظ فیزیکی و از لحاظ سیستم بدنی لابدّ یک خصوصیاتی است که این موانع وجود دارد. در بعضی از موارد هم خب اطبّاء کمک می‌کنند و آن عادت و آن ایّام برای آنها دیگر حاصل می‌شود. ولی دیگر در سنّ ١٣ و ١٤ سالگی طبق آنچه را که خودمان هم مشاهده می‌کنیم و مَراجعِ آماری برای ما خبر میدهند، دیگر در این سنین است که غالباً طمث پیدا می‌شود. لذا ما می‌بینیم در روایات ١٣ و ١٤ را هم بر همین اساس آوردند گرچه ممکن است از ٩ سالگی هم بعضی‌ها طمث بشوند، اتّفاقاً یک درصدی هم هست که در ٩ سالگی این طمث انجام میشود.