جلسه ۱۵

... یا فاعل در حال جنون فعل را انجام می‌دهد، روایت می‌گوید حدّی نیست. یا اینکه فاعل در حال صحّت فعل را انجام می‌دهد و در حال جنون باید حد بخورد، لا حدّ فی المجنون یعنی در حال جنون حد زده نمی‌شود، اینکه در حال جنون حد زده نمی‌شود یعنی نه سبب این حد در حال جنون است یا اینکه سبب حد در حال جنون نیست خود حد که معلول و مسبب حد است در حال جنون است، هر دو را در اینجا شامل می‌شود. این چه اشکالی دارد؟

سؤال: وقتی هر دو طرف در اینجا مساوی بود، ترجیح بلا مرجح محال است. بنابراین به قرینۀ آن روایت...

جواب: ترجیح بلا مرجح نیست. ما می‌خواهیم بگوییم آقا دو گروه را شامل می‌شود. ما می گوییم اکرم العلماء، آقا علماء به چه کسی می‌گویند؟ یکی به فقهاء، یکی هم به فلاسفه می‌گویند.

سؤال: آن مال جامعه است

جواب: خب مال جامعه است ما هم این را می‌گوییم، آقا در هنگام جنون، جنون حد را بر می‌دارد. معنایش این است. این که جنون حد را بر می‌دارد یا فاعل در حین جنون فعل را انجام داده است یا اینکه فاعل در حال صحّت عقل فعل را انجام داده است ولی چون الان جنون دارد، جنون حد را برمی‌دارد. خب این دیگر دو احتمال نیست. این یک وجه جامعی است که دو طرف دارد. آن چه که منطبق با ظهور عقلی است این است که، عُقلاء همه این را می‌گویند، الان فرض کنید من باب مثال در عُرف بین الملل و در عرف مردم، کدام یک از دو معنا را عقلاء به آن عمل می‌کنند؟ آیا به این عمل می‌کنند که در حین جنون اگر شخصی کاری را انجام بدهد حد را از او بر می‌دارند؟ آیا این معنا است؟ یعنی اگر شخصی در غیر جنون کاری را انجام بدهد دادگاه وقتی که حد را بر او ثابت کرد، در حین جنون عقلاء می‌آیند حد بر او جاری می‌کنند؟ عقلاء می‌آیند دیوانه را به زندان می‌اندازند؟ عقلاء می‌آیند اعدام می‌کنند؟ نمی‌کنند دیگر. پس مبنای عقلایی و متفاهم عرفی و متفاهم عقلایی این است که الجنون یَرفَعُ الحد، این است.